Cevat
Cevat İsminin Anlamı ve Kökeni
Cevat, Arapça Jawad sözcüğünden gelir; j-w-d (cömert olmak, bağışta bulunmak) kökünden türeyen ve "cömert, eli açık, bağışlayıcı" anlamlarına gelir. Aynı kökten Allah'ın güzel isimlerinden el-Cevad (Cömert Olan), cud (cömertlik) ve cahid/mücahid (gayret eden) sözcükleri türer. Klasik İslami ahlak söyleyişte cud, kerem ve seha ile birlikte yiğitlik-cömertlik faziletlerinin temel kavramlarındandır.
Arapça jawad — "cömert, eli açık, hayır sahibi, iyilik eden" anlamındaki sıfat ismidir; j-w-d kökünden türer (jada = cömert olmak, iyi davranmak). Aynı kök ailesinden jud (cömertlik), tajwid (güzel okuma — Kur'an-tilaveti), mujawwid (güzel okuyan), ajwad (daha cömert) kelimeleri gelir. Kelime klasik İslami literatürde al-Jawad formunda Allah'ın-sıfatlarından biri olarak kullanıldı — Esmaü'l-Hüsna'nın resmi-99-listesinde olmasa da yaygın tasavvufi kullanımda yer aldı.
Popülerlik
Cevat, klasik İslami bir erkek adı olarak Türk-İslam dindar aile geleneğinin köklü tercihlerindendir; cömertlik kavramının kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Al-Cevad (Cömert) Allah'ın sıfatlarından biri olarak klasik İslami kelam geleneğinde anılır. Cud (cömertlik) klasik İslami ahlak söyleyişinin temel kavramlarındandır; Hz. Peygamber'in "Cömertlik, kökü cennette olan bir ağaçtır" hadisi bu erdemin İslami yükünü vurgular. Tasavvuf edebiyatında fütüvvet (yiğitlik-mertlik-cömertlik) ve sehavet (cömertlik) kavramları manevi olgunluğun göstergeleri olarak kullanılır.
Tarihi Figürler
Cevat Şakir Kabaağaçlı (Halikarnas Balıkçısı)
1890-1973, Girit-BodrumTürk romancı, hikâyeci ve denizci; Türk edebiyat tarihinin Akdeniz-yazarlığı kurucu figürüdür. 1925'te İstiklal Mahkemesi'nce Bodrum'a sürgün edilmesi, sonradan ömrünün sonuna kadar Bodrum'da kalmayı tercih etmesiyle Türk edebiyatına Akdeniz-kıyı-kültürü bakışını kazandırdı. Aganta Burina Burinata (1945), Deniz Gurbetçileri (1956), Ötelerin Çocuğu (1956), Uluç Reis (1962), Turgut Reis (1966) gibi eserlerinde deniz insanları, Ege-Akdeniz tarih kültürü, sufi pagan sentezini işledi. Halikarnas Balıkçısı mahlasıyla Bodrum-İstanbul arasında yazılan yazıları Türk edebiyatının deniz merkezli düşün damarını oluşturdu. Kardeşi Fahrünissa Zeid, Türkiye'nin uluslararası tanınan ressamlarından biridir.
Edebiyatta ve Folklorda
Aganta Burina Burinata
Cevat Şakir Kabaağaçlı · 1945Halikarnas Balıkçısı'nın en tanınan romanı; genç bir denizcinin Akdeniz-kıyılarındaki gemicilik maceralarını anlatır. Başlığındaki Aganta Burina Burinata Türk denizcilerin geleneksel komuta çığlığı. Eser Türk Akdeniz yazılı kültürünün temel metinlerinden biri kabul edilir; Türk edebiyatına deniz yazarlığı geleneğini tanıtmanın yapı taşıdır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Jawād
- FarsçaJavâd
- UrducaJawad
- Azerbaycan TürkçesiCavad
Ünlü İsimdaşlar
Cevat Şakir Kabaağaçlı
Türk romancı ve denizci yazar (1890-1973). *Halikarnas Balıkçısı* takma adıyla tanınan yazar, Bodrum sürgününde başlattığı ve sonraki kuşaklara aktardığı *Mavi Anadolu* hümanizmi düşüncesinin kurucusudur; *Aganta Burina Burinata* (1946) ve *Mavi Sürgün* (1961) gibi eserleriyle Türk deniz edebiyatının kurucu ismi sayılır.
Cevat Fehmi Başkut
Türk tiyatro yazarı (1905-1971). *Buzlar Çözülmeden* (1965), *Paydos* (1948) ve *Harput'ta Bir Amerikalı* (1955) gibi toplumsal-eleştirel oyunlarıyla 20. yüzyıl ortası Türk tiyatrosunun önde gelen yazarlarındandı; Cumhuriyet gazetesinde uzun yıllar başyazarlık yaptı.
Cevat Abbas Gürer
Türk asker ve siyasetçi (1887-1943). Mustafa Kemal Atatürk'ün yâveri ve yakın silah arkadaşı olarak Kurtuluş Savaşı'nın tüm önemli evrelerinde yanında bulundu; 1923 sonrası Bolu milletvekili olarak TBMM'de görev yaptı.