Cevat İsminin Anlamı ve Kökeni
Cevat, Arapça Javad sözcüğünden gelir; 'cömert olmak, bağışta bulunmak' kökünden türeyen ve "cömert, eli açık, bağışlayıcı" anlamlarına gelir. Aynı kökten Allah'ın güzel isimlerinden el-Cevad (Cömert Olan), cud (cömertlik) ve cahid/mücahid (gayret eden) sözcükleri türer. Klasik İslami ahlak söyleyişte cud, kerem ve seha ile birlikte yiğitlik-cömertlik faziletlerinin temel kavramlarındandır. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Cevat adı 1869 yılından itibaren yıllık isim kayıtlarında yer almaktadır. İsim, 1941 verilerinde 106. sıraya kadar tırmanarak en çok tercih edildiği dönemi görmüştür. Güncel olarak 2025 sıralamasında 434. konumdadır.
Arapça javad — "cömert, eli açık, hayır sahibi, iyilik eden" anlamındaki sıfat ismidir; j-v-d kökünden türer (jada = cömert olmak, iyi davranmak). Aynı kök ailesinden jud (cömertlik), tajvid (güzel okuma — Kur'an-tilaveti), mujavvid (güzel okuyan), ajvad (daha cömert) kelimeleri gelir. Kelime klasik İslami literatürde el-Javad formunda Allah'ın-sıfatlarından biri olarak kullanıldı — Esmaü'l-Hüsna'nın resmi-99-listesinde olmasa da yaygın tasavvufi kullanımda yer aldı.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Popülerlik
Cevat için eğri iniş çıkışlı: 1941'de 106. sırayı gördükten sonra 2015'te 509. sıraya düştü, ardından toparlandı. 2025 itibarıyla 434. sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Cevat ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: El-Cevad (Cömert) Allah'ın sıfatlarından biri olarak klasik İslami kelam geleneğinde anılır. Cud (cömertlik) klasik İslami ahlak söyleyişinin temel kavramlarındandır; Hz. Peygamber'in "Cömertlik, kökü cennette olan bir ağaçtır" hadisi bu erdemin İslami yükünü vurgular. Tasavvuf edebiyatında fütüvvet (yiğitlik-mertlik-cömertlik) ve sehavet (cömertlik) kavramları manevi olgunluğun göstergeleri olarak kullanılır.
Tarihi Figürler
Cevat Şakir Kabaağaçlı (Halikarnas Balıkçısı)
1890-1973, Girit-BodrumTürk romancı, hikâyeci ve denizci; Türk edebiyat tarihinin Akdeniz-yazarlığı kurucu figürüdür. 1925'te İstiklal Mahkemesi'nce Bodrum'a sürgün edilmesi, sonradan ömrünün sonuna kadar Bodrum'da kalmayı tercih etmesiyle Türk edebiyatına Akdeniz-kıyı-kültürü bakışını kazandırdı. Aganta Burina Burinata (1945), Deniz Gurbetçileri (1956), Ötelerin Çocuğu (1956), Uluç Reis (1962), Turgut Reis (1966) gibi eserlerinde deniz insanları, Ege-Akdeniz tarih kültürü, sufi pagan sentezini işledi. Halikarnas Balıkçısı mahlasıyla Bodrum-İstanbul arasında yazılan yazıları Türk edebiyatının deniz merkezli düşün damarını oluşturdu. Kardeşi Fahrünissa Zeid, Türkiye'nin uluslararası tanınan ressamlarından biridir.
Edebiyatta ve Folklorda
Aganta Burina Burinata
Cevat Şakir Kabaağaçlı · 1945Halikarnas Balıkçısı'nın en tanınan romanı; genç bir denizcinin Akdeniz-kıyılarındaki gemicilik maceralarını anlatır. Başlığındaki Aganta Burina Burinata Türk denizcilerin geleneksel komuta çığlığı. Eser Türk Akdeniz yazılı kültürünün temel metinlerinden biri kabul edilir; Türk edebiyatına deniz yazarlığı geleneğini tanıtmanın yapı taşıdır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Jawād
- FarsçaJavâd
- UrducaJawad
- Azerbaycan TürkçesiCavad
Ünlü İsimdaşlar
Cevat Şakir Kabaağaçlı
Türk romancı ve denizci yazar (1890-1973). *Halikarnas Balıkçısı* takma adıyla tanınan yazar, Bodrum sürgününde başlattığı ve sonraki kuşaklara aktardığı *Mavi Anadolu* hümanizmi düşüncesinin kurucusudur; *Aganta Burina Burinata* (1946) ve *Mavi Sürgün* (1961) gibi eserleriyle Türk deniz edebiyatının kurucu ismi sayılır.
Cevat Fehmi Başkut
Türk tiyatro yazarı (1905-1971). *Buzlar Çözülmeden* (1965), *Paydos* (1948) ve *Harput'ta Bir Amerikalı* (1955) gibi toplumsal-eleştirel oyunlarıyla 20. yüzyıl ortası Türk tiyatrosunun önde gelen yazarlarındandı; Cumhuriyet gazetesinde uzun yıllar başyazarlık yaptı.
Cevat Abbas Gürer
Türk asker ve siyasetçi (1887-1943). Mustafa Kemal Atatürk'ün yâveri ve yakın silah arkadaşı olarak Kurtuluş Savaşı'nın tüm önemli evrelerinde yanında bulundu; 1923 sonrası Bolu milletvekili olarak TBMM'de görev yaptı.
Varyantlar
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.