Cevat ismi “Cömert, eli açık; vermekten mutlu olan” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #434).
Deneyin
Cevat İsminin Anlamı ve Kökeni
Cevat, Arapça cevad sözcüğünden gelir ve 'cömert, eli açık, soylu' anlamına gelir; 'cömert olmak, iyilikte bulunmak' kökünden türeyen bu sıfat, karşılık beklemeden veren kişiyi anlatır. Aynı kökten cud (cömertlik) sözcüğü gelir. Allah için de kullanılan el-Cevad (Cömert Olan) sıfatı, en bilinen doksan dokuz isim listesinde yer almasa da İslam geleneğinde anılır. Klasik ahlak anlayışında cud, kerem ve sehavet en çok övülen erdemlerdendir. TÜİK kayıtlarında Cevat ismine ilk olarak 1869 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1941 yılında 106. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 434. sırayla listelenmektedir.
Arapça cevad, 'cömert, eli açık, hayır sahibi, soylu' anlamındaki bir sıfattır; 'cömert olmak, iyi davranmak, bir işi güzel yapmak' anlamlarını taşıyan kökten türer. Aynı kökten cud (cömertlik), tecvid (Kur'an'ı kurallarına uygun ve güzel okuma), mücevvid (Kur'an'ı tecvitle okuyan) ve ecved (daha iyi, daha cömert) sözcükleri gelir; tecvid ile cevad'ın akrabalığı, kökün hem cömertliği hem de bir işi güzel yapmayı anlatmasından gelir. Sözcük İslam geleneğinde el-Cevad biçimiyle Allah'ın sıfatlarından biri olarak da kullanıldı; en bilinen doksan dokuz isim listesinde yer almasa da dualarda ve tasavvuf metinlerinde anılır. Türkçeye Cevat biçiminde yerleşen ad, 19. yüzyıldan beri kayıtlarda görülür.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Cevat İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Cevat deyince öne çıkan iki özellik:
Şefkat
İsmin ilk akla getirdiği şey şefkat: seven, sarıp sarmalayan, kırılganı gözeten bir tavır. Bu adlar geleneksel olarak bir aile dileğini de taşır — evin kalbi olsun diye.
Cesaret
Riski gören ama yine de ilk adımı atan, kalabalığa karşı da olsa fikrini söyleyen bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik cesaret. Ataklık değil, sorumluluk almak.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Cevat için eğri iniş çıkışlı: 1941'de 106. sırayı gördükten sonra 2015'te 509. sıraya düştü, ardından toparlandı. 2025 itibarıyla 434. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 4.800 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Cevat adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Cevat adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: El-Cevad (Cömert) Allah'ın sıfatlarından biri olarak klasik İslami kelam geleneğinde anılır. Cud (cömertlik) klasik İslami ahlak söyleyişinin temel kavramlarındandır; Hz. Peygamber'in "Cömertlik, kökü cennette olan bir ağaçtır" hadisi bu erdemin İslami yükünü vurgular. Tasavvuf edebiyatında fütüvvet (yiğitlik-mertlik-cömertlik) ve sehavet (cömertlik) kavramları manevi olgunluğun göstergeleri olarak kullanılır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Cevat Şakir Kabaağaçlı (Halikarnas Balıkçısı)
1890-1973, Girit / İzmirTürk romancı ve hikâyeci; Türk edebiyatının deniz ve Akdeniz damarını açan yazar. 1925'te bir yazısı yüzünden İstiklal Mahkemesi'nce üç yıl kalebentlikle Bodrum'a sürüldü; sürgünün bir kısmını İstanbul'da tamamladıktan sonra Bodrum'a döndü, yaklaşık yirmi beş yıl orada yaşadı ve Bodrum'u yazdıklarının merkezi yaptı. Aganta Burina Burinata (1946), Mavi Sürgün (1961) ve Deniz Gurbetçileri (1969) gibi kitaplarında sünger avcılarını, balıkçıları ve Ege-Akdeniz tarihini anlattı. 1973'te İzmir'de öldü, vasiyeti üzerine Bodrum'a gömüldü. Ressam Fahrünnisa Zeid ile gravür sanatçısı Aliye Berger kız kardeşleridir.
Edebiyatta ve Folklorda
Aganta Burina Burinata
Cevat Şakir Kabaağaçlı · 1946Halikarnas Balıkçısı'nın en tanınan romanı; genç bir denizcinin Akdeniz-kıyılarındaki gemicilik maceralarını anlatır. Başlığındaki Aganta Burina Burinata Türk denizcilerin geleneksel komuta çığlığı. Eser Türk Akdeniz yazılı kültürünün temel metinlerinden biri kabul edilir; Türk edebiyatına deniz yazarlığı geleneğini tanıtmanın yapı taşıdır.
Modern Kültürde
Cevat Şakir Kabaağaçlı
Edebiyat · 1890Halikarnas Balıkçısı takma adıyla tanınan Türk yazar (1890-1973). Bodrum sürgününde başlattığı Mavi Anadolu düşüncesinin kurucusudur; Aganta Burina Burinata (1946) ve Mavi Sürgün (1961) ile Türk deniz edebiyatını açtı.
Ünlü İsimdaşlar
Cevat Şakir Kabaağaçlı
Türk romancı ve denizci yazar (1890-1973). Halikarnas Balıkçısı takma adıyla tanınan yazar, Bodrum sürgününde başlattığı ve sonraki kuşaklara aktardığı Mavi Anadolu hümanizmi düşüncesinin kurucusudur; Aganta Burina Burinata (1946) ve Mavi Sürgün (1961) gibi eserleriyle Türk deniz edebiyatının kurucu ismi sayılır.
Cevat Fehmi Başkut
Türk tiyatro yazarı (1905-1971). Buzlar Çözülmeden (1964), Paydos (1948) ve Harput'ta Bir Amerikalı (1955) gibi toplumsal-eleştirel oyunlarıyla 20. yüzyıl ortası Türk tiyatrosunun önde gelen yazarlarındandı; Vakit, Son Posta ve Cumhuriyet gibi gazetelerde muhabir, yazar ve yazı işleri müdürü olarak çalıştı.
Cevat Abbas Gürer
Türk asker ve siyasetçi (1887-1943). Mustafa Kemal Atatürk'ün başyaveri ve yakın silah arkadaşı olarak 1919'da İstanbul'dan Samsun'a onunla birlikte çıktı ve Kurtuluş Savaşı boyunca yanında bulundu; 1920'den itibaren beş dönem Bolu milletvekili olarak TBMM'de görev yaptı.
Varyantlar
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Cevad (جواد)
- FarsçaCavad
- UrducaCavad
- Azerbaycan TürkçesiCavad