Dilek

Dilek, Türkçe dilek sözcüğünden gelir ve "dilenen, istenen şey; arzu, niyaz, dua" anlamlarını taşır; dilemek fiilinin ad türevidir. Türk Dil Kurumu'nun 1930'lar-1940'lar dil reformu sürecinde Arapça temenni, niyaz ve arzu karşılıklarına öz Türkçe alternatif olarak öne çıkarılan bu kelime, 1976'da Türkiye'nin #7 en popüler kız ismi konumuna ulaşmış; Umut, Özlem, Sevgi ile birlikte Cumhuriyet dönemi öz Türkçe soyut-duygu kadın isim dalgasının belirleyici örneklerinden biridir.

Türkçe dilek, dilemek (istemek, rica etmek, arzulamak) fiilinden -k ad yapım ekiyle türetilmiştir. Dile- kökü Eski Türkçe tile- (istemek, dua etmek, arzulamak) biçimine uzanır ve Proto-Türkçe tele- kökünden gelir. Aynı kök tüm Türk lehçelerinde dayanıklı biçimde korunur: Azerice dilək, Türkmence dilek, Kazakça tilek, Kırgızca tilek. Aynı kökten Türkçe dua dilemek (dua etmek), yol dilemek (uğur dilemek), dilekçe (resmi istek belgesi), dilek ağacı (istek dilenen kutsal ağaç) deyim ve sözcükleri gelir. Kelime 1930'lar TDK dil reformu sürecinde öz Türkçe soyut-değer sözcük dağarcığının parçası olarak öne çıkarıldı — umut, özlem, sevgi, dilek aynı dönem türetmelerinin çekirdeğini oluşturur. Özel ad olarak kullanımı 1940'lar sonrası başlamıştır.