Dilek
Dilek İsminin Anlamı ve Kökeni
Dilek, Türkçe dilemek fiilinden türeyen ve "istenen şey, arzu, temenni; dua" anlamlarına gelen bir kız adıdır. Halk geleneğinde dilek tutmak (özel bir an için arzu etmek) ve dilek ağacı (dileklerin kumaş parçalarıyla bağlandığı kutsal ağaç) tabirleri aynı kökten gelir. Cumhuriyet sonrası Türk Dil Kurumu dil reformunun öne çıkardığı öz Türkçe sözcüklerden olup Türk-Anadolu halk geleneğinin köklü dilek-arzu söyleyişinin kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.
Dilek, dile- (istemek) fiilinden türer; aynı kökten dilekçe (resmî istek yazısı) ve dil bilgisindeki dilek kipi (istek bildiren çekim) gelir. Türk halk geleneğinde dilek tutma âdeti köklüdür: dilek ağaçlarına bez bağlamak, dilek taşı, dilek kuyusu gibi. Ad, bu istek-temenni dünyasının sade bir yansımasıdır ve Dilay, Dilhan gibi adlarla ses akrabalığı taşır.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Popülerlik
Dilek, 1931'den bu yana TÜİK kayıtlarında görülen ancak 1960'lara kadar 200-400. sıralarda düşük sıklıkta kullanılan bir öz Türkçe kadın ismiydi. 1965'te ilk 100'e girdi (#85), 1967'de ilk 50'ye (#45), 1971'de ilk 20'ye (#14), 1973'te ilk 10'a (#10) yükseldi ve 1976'da #7 ile Türkiye'nin yedinci en popüler kız ismi konumuna ulaştı. 1980-2000 arası ilk 30 içinde kaldı. 2000 sonrası modern kısa isimlerin yükselişiyle birlikte düzenli geri çekilme süreciyle 2025'te #306 sıraya geldi. 1970-2000 kuşağının tipik öz Türkçe soyut değer kadın isimlerinden biri olarak Türk kültürel hafızasındaki yerini koruyor.
Popülerlik Trendi
DüşüyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dilek ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Edebiyatta ve Folklorda
Türk-Anadolu halk inancında dilek ağacı geleneği
Türk-Anadolu halk kültüründe dilek ağacı geleneği İslam öncesi Türk şamanizminin izleri taşıyan kadim bir ritüeldir. Anadolu'nun pek çok kutsal mezar, türbe ve kutsal ağacının dalları kumaş bezlerle örülür — bu kumaş parçaları dilek bezi olarak adlandırılır ve isteklerin somut sembolik ifadeleridir. Diyarbakır'daki Dicle Köprüsü, Ankara'nın Hacı Bayram Veli Türbesi yakınındaki dilek ağaçları, Bursa Emir Sultan Türbesi gibi kutsal yerler bu geleneğin canlı örnekleridir. İsim, bu kadim halk inancının dildeki izidir — dilek kelimesi hem istek hem dua hem de manevi ritüel niyaz kavramını aynı anda taşır.
Modern Kültürde
Dilek Türker
Oyuncu · 1944Türk tiyatro ve sinemasının önemli kadın oyuncularından (d. 1944). 1960'lardan itibaren Devlet Tiyatroları'nda görev yaptı; Sultan Gelin (1973), Vahşi Çiçek (1973) gibi Yeşilçam filmlerindeki rolleriyle dönemin tanınan yüzlerinden biri oldu.
Uluslararası Karşılıkları
- Türkçe (kaynak)Dilek
- AzericeDilək
Ünlü İsimdaşlar
Dilek Serbest
Türk oyuncu ve manken
Dilek İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Dilek isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.