Elmas

Elmas, Antik Yunanca adamas (ἀδάμας) — a- (olmama) ön eki + damaō (yenmek, kırmak) — "yenilemez, kırılamaz, en sert" anlamından gelir; oradan Latince adamas/diamas ve Arapça al-mās (الماس) yoluyla Türkçeye geçmiştir. Doğanın en sert maddesi (Mohs ölçeğinde 10) olarak değerli süs taşları arasında en üst sırada yer alır. Türkçede hem maden adı hem değer-asalet temalı kız adı olarak yerleşmiştir. 176 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #351 sıradadır.

Antik Yunanca adámas (ἀδάμας), olumsuzluk ön eki a- ile damaō (yenmek, kırmak) fiilinin birleşiminden — "yenilemez, kırılamaz, baş edilemez" anlamını taşır. Yunan filozofları (Theofrastos On Stones, M.Ö. 4. yy) terimi en sert madde için kullandı; sonraları Latince adamas > diamas (Eski İngilizce diamond) yoluyla Avrupa dillerine yayıldı. Arap-İslam dünyasına Yunan bilim-mirasından al-mās (الماس) olarak geçti; Türkçeye Osmanlı klasik döneminden elmas yumuşak söyleyişle yerleşti. Doğanın en sert maddesi olması (Mohs ölçeğinde 10), saf karbonun kristal-yapısından doğan parlaklığı, Türk halk-edebiyatında elmas gibi parlak, elmas gibi sağlam benzetmelerinin temel kaynağıdır. Elmas adı modern Türkçede değer-asalet-sağlamlık nitelikli kız adlarının (Mercan, İnci, Beril, Yakut) kategorisine yerleşir.