Fazilet

Fazilet, Arapça Fadile sözcüğünden gelir; f-d-l (üstün olmak, ihsan bağışlamak) kökünden türeyen ve "erdem, ahlaki üstünlük, fazl-ı ilahi" anlamlarını taşıyan bir kız adıdır. Aynı kökten Fadıl (eril), Fadile (dişil — Fadile adıyla aynı), fada'il (faziletler) sözcükleri gelir. Klasik İslami ahlak geleneğinde Aristoteles'in arete kavramına denk düşen fadilet terimi İhya-ı Ulumi'd-Din'de (İmam Gazzali) ahlak felsefesinin temel kategorisi olarak ele alınır. Türkiye'de modern dönem Türk-İslami kadın adlarının köklü tercihlerindendir.

Arapça fadila, el-fazl ("fazl, üstünlük, erdem) kökünün dişil isim formudur — fazilet, erdem, üstün ahlak niteliği. Aynı kök ailesinden el-fazl (fazl, üstünlük), el-fadayil (faziletler), et-tafdil (üstün kılma) gelir. Aynı kökten ayrıca el-afdal (en faziletli), el-fadil (fazıl, erdemli — eril biçim), el-fadila (fazıla, erdemli kadın), el-Mufaddil (üstün tutan), Fazlı (nisbet — Fazlı maddesi) türetilmiştir türemiştir. Kitab el-fada'il (Faziletler Kitabı) klasik İslami biyografi eserlerinin önemli bir türüdür; Hz. Peygamber'in, sahabilerin, ehl-i beytin manevi üstünlük niteliklerinin işlendiği eserler bu kategoride yer alır (örn. İmam Ahmed'in Fada'il es-Sahaba eseri, 9. yüzyıl). Klasik İslami ahlak felsefesinde el-fada'il el-arba'a (dört temel fazilet: el-hikma hikmet, eş-şuca'a cesaret, el-'iffa iffet, el-'adala adalet) Antik Yunan-Eflatun-Aristoteles geleneğinden Müslüman filozoflara (Farabi, İbn Miskeveyh, Gazali) aktarılan örüntü erdemlerdir. Türkçeye Osmanlı medrese edebi yoluyla Fazilet (klasik) ve Fazilet (yumuşak söyleyiş) yerleşmiştir.