Ferhan

Ferhan, Arapça Ferhan (sevinçli, neşeli, mutlu) sözcüğünden gelen klasik bir erkek adıdır. Dişil karşılığı Feriha'dır. Ferah (genişlik, iç açıklığı) ile aynı kökten gelir; klasik Arap edebiyatında sevincin niteliğini ifade eden temel sıfattır. Türkçeye Osmanlı yoluyla geçmiş, modern Türkiye'de daha çok dindar geleneksel ailelerin tercih ettiği klasik bir erkek adı olarak yaşar.

Arapça ferhan, 'sevinmek, ferahlamak, içi açılmak' anlamındaki kökün pekiştirmeli sıfat biçimidir: çok sevinçli, neşeli, içi mutlulukla dolu. Türkçede hem kız hem erkek adı olarak kullanılır. Türkçedeki ferah, ferahlık ve ferahlamak sözcükleri de aynı kökten geldiği için adın anlamı Türkçe konuşan birine sözlüğe bakmadan tanıdık gelir. Klasik İslam düşüncesi sevinci ikiye ayırır ve bu ayrım adın çağrışımını doğrudan belirler. Birincisi, Allah'ın lütfundan doğan onurlu sevinçtir: Yunus 58'de 'De ki: Allah'ın lütfu ve rahmetiyle, işte yalnız bununla sevinsinler. Bu, onların biriktirdiklerinden daha hayırlıdır' denir. İkincisi, dünyalıkla şişinen ve kınanan sevinçtir: Kasas 76'da Karun kıssası anlatılırken ona 'Şımarma! Şüphesiz Allah şımarıkları sevmez' diye seslenilir. Karun, servetiyle böbürlendiği için sonunda yerin dibine geçirilen kişidir; kıssa, sevincin neye dayandığına bakmayı öğütler. Hadid 23 aynı çizgiyi sürdürür ve elden gidene üzülmemeyi, ele geçenle şımarmamayı salık verir. Tasavvuf edebiyatı da bu ikiliyi işler; Hak'tan gelen sevinç ile nefsin sevincini birbirinden ayırır. Ferhan adı bu ayrımın iyi tarafında durur ve taşıyıcısına şükürle karışık, gönlü ferah bir neşe yakıştırır. Türkçeye Osmanlı yumuşak söyleyişiyle Ferhan biçiminde yerleşmiştir.