Hıdır, halk inancında ölümsüz bir manevi yardımcı olarak anılan Hz. Hızır'ın adından gelir. Kur'an-ı Kerim'de Kehf Suresi'nde geçen bir isimdir.
Hıdır İsminin Anlamı ve Kökeni
Hıdır, Arapça "el-Hadir" sözcüğünden gelir; "h-d-r" (yeşermek) kökünden "yeşillik ehli" anlamına gelir. Hz. Hızır, Kur'an'da Kehf suresinde Hz. Musa ile yolculuk eden, Allah'ın özel ilim verdiği kul olarak anılır. Türk halk inanışında dara düşene yetişen ölümsüz aziz sayılır; Hıdırellez (5 Mayıs) bahar bayramı bu inanca dayanır.
Hıdır, Arapça 'yeşil' anlamındaki kökten gelir; Hz. Hızır'ın adı da buradan doğmuştur. Aynı kökten hudra (yeşillik) ve hadra (yeşil) sözcükleri türemiştir. Bir hadiste adın kaynağı şöyle açıklanır: 'Ona Hızır denildi, çünkü çorak bir yere oturduğunda altındaki toprak yeşeriverdi' (Buhari, Enbiya 27). Klasik tefsir geleneğinde Kehf 60-82'de anlatılan yolculukta Hz. Musa'ya eşlik eden bilge kişi Hz. Hızır kabul edilir; 65. ayette 'kullarımızdan bir kul' diye anılır, adı doğrudan geçmez. Türk halk inanışında karada Hz. Hızır'ın, denizde Hz. İlyas'ın yardıma yetiştiğine inanılır; ikisinin yeryüzünde buluştuğu gün olan Hıdrellez 5-6 Mayıs'ta bahar bayramı olarak kutlanır. Halk arasındaki 'Hızır gibi yetişmek' deyimi de tam umut kesilmişken gelen yardımı anlatır.
Hıdır İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Arapça kökenli Hıdır isminde öne çıkan üç özellik:
Bilgelik
Bilgelik, bu ismin taşıdığı ilk nitelik. Aceleyle karar vermeyen, dinlemeyi bilen, sorunun altındaki asıl soruyu gören bir tavır. Türkçede bilgelik yaşla değil, sabırla ölçülür.
Aydınlık
Girdiği ortamı ağırlaştırmayan, kötü haberi bile umudu kesmeden söyleyebilen bir tavır. Aydınlık burada neşeli görünmek değil, karartmamak.
Şefkat
Bu isim merhamet ve koruyuculukla anılır. Yanında insanın kendini güvende hissettiği, yükün bir kısmını sessizce üstlenen bir karakteri tarif eder.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Deneyin
Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.
Popülerlik Hikâyesi
Hıdır, 1850 TÜİK kayıtlarında dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik İslami manevi figür adı olarak görünür. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslami ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #422 sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Bölgesel Yoğunlaşma · TÜİK 2025
Hıdır, 81 ilin ilk 30 listesinde yalnızca Tunceli'de görünüyor — orada Türkiye ortalamasına göre 8,2 kat daha yaygın.
Oran, ismin o ildeki payının Türkiye genelindeki payına bölümüdür. Yaşayan nüfus verisidir; yeni doğan sıralaması değildir.
- Yaklaşık her 6.400 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Hıdır ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Hıdır adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Hıdır adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Hz. Hızır (el-Hadir) klasik İslami tasavvuf velilik geleneğinin merkez figürüdür; ölümsüz veli, dara düşene yetişen aziz olarak halk İslami manevi coğrafyada özel bir konum tutar. Hıdrellez bayramı (5 Mayıs) Türk-İslam halk takviminin kalıcı bir parçasıdır. Hz. Hızır'ın ilm-i ledünni (Allah'tan doğrudan bağışlanmış bilgi) makamı, klasik tasavvuf pedagojisinin zahiri batıni bilgi ayrımının dayanaklarından biridir. Türk-İslam ailelerinde Hıdır / Hızır adı koymak, çocuğa Hz. Hızır'ın yeşil ölümsüzlük, yardımsever veli ve manevi bilgi sahibi karakter niyetini yakıştırma anlamı taşır.
Kur'an-ı Kerim'de: Kehf Suresi, 65. Ayet
(Hz. Musa ve genç arkadaşı) kullarımızdan birini buldular ki katımızdan ona rahmet vermiş ve özel ilim öğretmiştik (Klasik İslamî tefsire göre Hz. Hızır).
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Hz. Hızır (el-Hadir)
Hz. Musa dönemi (yaklaşık M.Ö. 13. yüzyıl)Klasik İslami tefsire göre Kehf 60-82'de Hz. Musa ile yolculuk eden 'abd salih (salih kul) figürüdür; ilm-i ledünni (Allah'tan doğrudan bağışlanmış bilgi) sahibi olarak Hz. Musa'nın bilmediği manevi hikmet boyutlarını öğretti. Üç olay anlatılır: (1) bir gemiyi delmesi (zalim kralın gemiyi müsadere etmesini engelleme); (2) bir genç çocuğu öldürmesi (ileride kâfir olacak çocuğun anne babasını yaratıcı iman üzerinde tutma); (3) çorak bir köyde duvar yapması (altında saklı bir hazinenin yetimleri için). Hz. Hızır'ın hayatta olduğuna ve hâlâ dara düşenlere yardım ettiğine dair halk İslami inanış kalıcı bir Anadolu-Türk-Müslüman manevi mirasıdır.
Edebiyatta ve Folklorda
Kur'an-ı Kerim — Kehf 60-82 (Hz. Musa-Hızır kıssası)
Kehf 60-82: "Hz. Musa genç arkadaşına dedi: 'İki denizin birleştiği yere ulaşana kadar yola devam edeceğim'. Orada kullarımızdan birini buldular ki katımızdan ona rahmet vermiş ve ona özel ilim öğretmiştik." Hz. Musa-Hızır kıssasının Kur'ani kullanımının merkez metnidir; Hıdır / Hızır adının manevi Kur'ani dayanağıdır.
Deneyin
Hıdır soyadınızla nasıl duruyor?
Soyadınızı yazın; ses akışını, ritmi ve anlam ilişkisini birlikte değerlendirelim.
Ünlü İsimdaşlar
Hz. Hızır (al-Khadir)
Klasik İslamî tefsire göre Kehf 60-82'deki *'abd salih* (sâlih kul) figürü; Hz. Musa'nın yanına ilm-i ledünnî (Allah'tan doğrudan bağışlanmış bilgi) öğrenmek için gittiği büyük velî. Türk-İslam halk inanışında ölümsüz, dara düşene yetişen aziz olarak yerleşmiştir. *Hıdırellez* (5 Mayıs) bahar bayramı geleneği Hz. Hızır ile Hz. İlyas'ın bu günde buluştuğuna dair halk inanışına dayanır.
Hıdır İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Hıdır isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaal-Khaḍir
- FarsçaKhıḍr / Hıḍr
- Türkçe (varyant)Hızır / Hıdır
- BoşnakçaHidr / Hizir