Hıdır İsminin Anlamı ve Kökeni
Hıdır, Arapça "el-Hadir" sözcüğünden gelir; "h-d-r" (yeşermek) kökünden "yeşillik ehli" anlamına gelir. Hz. Hızır, Kur'an'da Kehf suresinde Hz. Musa ile yolculuk eden, Allah'ın özel ilim verdiği kul olarak anılır. Türk halk inanışında dara düşene yetişen ölümsüz aziz sayılır; Hıdırellez (5 Mayıs) bahar bayramı bu inanca dayanır.
Aynı kökten el-hudra (yeşillik), el-hadra' (yeşil renk; ayrıca ülke adı olarak Cezayir-i Khadra'), el-ahdar (en yeşil; Sakkara'nın el-ahdar) türetilmiştir. Hz. Hızır'ın yeşil olan lakabı gelir. Aynı kökten ayrıca hadis-i şerifte (Buhari, Enbiya 27) "O, el-Hadir lakabını aldı çünkü çorak bir toprağa oturduğunda altındaki toprak yeşillenmişti" anlatımıyla açıklanır türemiştir. Klasik İslami tefsir geleneğinde Kehf 60-82'deki Hz. Musa-ile-yolculuk kıssasının baş figürü Hz. Hızır olarak kabul edilir; ayet 65'te 'abdan min 'ibadina olarak anılır, adı doğrudan zikredilmez. Türk-İslam halk inanışında Hz. Hızır el-Hadir (yeşil ölümsüz) ile Hz. İlyas (gök tanrısı yağmur getirici figür) ikilisi Hıdrellez (5 Mayıs bahar bayramı) inanışının merkezinde yer alır; bu gün Hz. Hızır ile Hz. İlyas'ın yer yüzünde buluştuğuna inanılır.
Popülerlik
Hıdır, 1850 TÜİK kayıtlarında dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik İslami manevi figür adı olarak görünür. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslami ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #422 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Hıdır ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Hz. Hızır (el-Hadir) klasik İslami tasavvuf velilik geleneğinin merkez figürüdür; ölümsüz veli, dara düşene yetişen aziz olarak halk İslami manevi coğrafyada özel bir konum tutar. Hıdrellez bayramı (5 Mayıs) Türk-İslam halk takviminin kalıcı bir parçasıdır. Hz. Hızır'ın ilm-i ledünni (Allah'tan doğrudan bağışlanmış bilgi) makamı, klasik tasavvuf pedagojisinin zahiri batıni bilgi ayrımının dayanaklarından biridir. Türk-İslam ailelerinde Hıdır / Hızır adı koymak, çocuğa Hz. Hızır'ın yeşil ölümsüzlük, yardımsever veli ve manevi bilgi sahibi karakter niyetini yakıştırma anlamı taşır.
Kur'an-ı Kerim'de: Kehf Suresi, 65. Ayet
(Hz. Musa ve genç arkadaşı) kullarımızdan birini buldular ki katımızdan ona rahmet vermiş ve özel ilim öğretmiştik (Klasik İslamî tefsire göre Hz. Hızır).
Tarihi Figürler
Hz. Hızır (el-Hadir)
Tarihsel belirsiz, Hz. Musa dönemi (yaklaşık M.Ö. 13. yüzyıl)Klasik İslami tefsire göre Kehf 60-82'de Hz. Musa ile yolculuk eden 'abd salih (salih kul) figürüdür; ilm-i ledünni (Allah'tan doğrudan bağışlanmış bilgi) sahibi olarak Hz. Musa'nın bilmediği manevi hikmet boyutlarını öğretti. Üç olay anlatılır: (1) bir gemiyi delmesi (zalim kralın gemiyi müsadere etmesini engelleme); (2) bir genç çocuğu öldürmesi (ileride kâfir olacak çocuğun anne babasını yaratıcı iman üzerinde tutma); (3) çorak bir köyde duvar yapması (altında saklı bir hazinenin yetimleri için). Hz. Hızır'ın hayatta olduğuna ve hâlâ dara düşenlere yardım ettiğine dair halk İslami inanış kalıcı bir Anadolu-Türk-Müslüman manevi mirasıdır.
Edebiyatta ve Folklorda
Kur'an-ı Kerim — Kehf 60-82 (Hz. Musa-Hızır kıssası)
Kehf 60-82: "Hz. Musa genç arkadaşına dedi: 'İki denizin birleştiği yere ulaşana kadar yola devam edeceğim'. Orada kullarımızdan birini buldular ki katımızdan ona rahmet vermiş ve ona özel ilim öğretmiştik." Hz. Musa-Hızır kıssasının Kur'ani kullanımının merkez metnidir; Hıdır / Hızır adının manevi Kur'ani dayanağıdır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaal-Khaḍir
- FarsçaKhıḍr / Hıḍr
- Türkçe (varyant)Hızır / Hıdır
- BoşnakçaHidr / Hizir
Ünlü İsimdaşlar
Hz. Hızır (al-Khadir)
Klasik İslamî tefsire göre Kehf 60-82'deki *'abd salih* (sâlih kul) figürü; Hz. Musa'nın yanına ilm-i ledünnî (Allah'tan doğrudan bağışlanmış bilgi) öğrenmek için gittiği büyük velî. Türk-İslam halk inanışında ölümsüz, dara düşene yetişen aziz olarak yerleşmiştir. *Hıdırellez* (5 Mayıs) bahar bayramı geleneği Hz. Hızır ile Hz. İlyas'ın bu günde buluştuğuna dair halk inanışına dayanır.
Hıdır İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Hıdır isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.