Ilgaz

Ilgaz, Türkçe ılgaz sözcüğünden gelir ve "atın dört nala koşması; hızlı atılış, akın" anlamlarını taşır. Aynı zamanda Türkiye'nin Kastamonu ilindeki Ilgaz Dağı (Batı Karadeniz'in en yüksek zirvesi, 2587 m) ve Ilgaz Dağı Millî Parkı adının kaynağıdır. 2022'de Türkiye'nin #186 en popüler unisex ismi konumuna ulaşmıştır; yukseliyor trendi ile kayıtlı tarihinin zirvesine yaklaşmaktadır.

Türkçe ılgaz, Eski Türkçe ılgar/ılgaz biçiminden gelir ve "atın dört nala koşması, hızlı hücum, akın" anlamını taşır. Kaşgarlı'nın Dîvânında kayıtlı olan bu sözcük, pre-İslamik Türk atlı-savaşçı geleneğinin askerî-hareket terminolojisinin parçasıdır. Türkçede aynı kökten ılgar (sarsıntılı koşu, dağınık akın) ve ılgıt ılgıt (yavaş yavaş, hafifçe) sözcükleri türer. Kelimenin coğrafi olarak ünlü kullanımı Kastamonu ilindeki Ilgaz Dağıdır — Batı Karadeniz'in en yüksek zirvesi olan 2587 metre yüksekliğindeki bu dağ, Ilgaz Dağı Millî Parkı (1976'da ilan edilen Türkiye'nin 9. millî parkı) çerçevesinde korunur. Dağın adının atın dört nala koşması anlamından mı yoksa başka bir Anadolu ağız biçiminden mi türediği tartışmalıdır. Özel ad olarak kullanımı 1970'ler sonrası başlamış, 2020'lerde öz Türkçe-coğrafya isim dalgasıyla yaygınlaşmıştır.