Kadriye

Kadriye, Arapça kökenli 'kadr' kökünden gelen ve değer, kıymet ile onur anlamlarını taşıyan bir isimdir. İslam geleneğinde 'kadr' kavramı özellikle Kadir Gecesi ile de ilişkilendirilir; bu gece Kur'an'ın indirilmeye başlandığı, manevi değeri yüksek bir gece olarak kabul edilir.

Arapça Qadriyya (قدرية) — Qadr (قدر, "kudret, takdir, değer, ölçü") kök-kelimesinin dişil nisbet (aidiyet) ekiyle oluşturulmuş kadın-ad formudur. Q-d-r (ق-د-ر) kökü Arapçada "güç-sahibi olmak, ölçüye-takdire-sahip olmak, kader belirlemek" anlamlarını taşır; aynı kökten kadîr (güçlü), takdîr (değer-verme, kaderi-belirleme), kader (ölçü, ilahi-takdir), mıkdar (miktar, ölçü), kudret (güç) kelimeleri türemiştir. Bu kelime ailesinin en yoğun İslami-teolojik kullanımı Leyle-i Kadr (Kadir Gecesi) — Ramazan ayının Kur'an'ın indirildiği mübarek gecesi — adlandırmasında görülür. Kadriye adı bu semantik-dini yük ile Osmanlı-Türk geleneğine yerleşti; "kudretli, değerli, ilahî-takdire-mazhar olan" anlam katmanını taşır.