Kafiye

Kafiye, Arapça qafiya sözcüğünden gelir; q-f-w (ardından gelmek, izlemek, peşinden gitmek) kökünden türeyen ve "kafiye, şiir mısralarının son hecelerindeki ses-uyumu" anlamına gelen bir kız adıdır. Klasik Arap-Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinde kâfiye şiir sanatının temel kavramlarındandır; redif (kâfiye sonrası tekrarlanan ek) ile birlikte aruz ve kâfiye düzeninin kavramlarıni oluşturur. Aynı kök ailesinden al-qafw (izleme, takip), al-iqtifa (peşinden gitme), al-qafiyya (ense — vücudun ardındaki kısım) sözcükleri türer. Klasik Osmanlı söyleyişinde kâfiye sözcüğü zarif edebi çağrışımıyla zarif bir kız adı olarak yerleşmiştir.

Aynı kök ailesinden al-qafw (izleme, ardından gitme), al-qafa (ense), al-iqtifa (peşinden gitmek), al-mutaqaffi (izleyen) sözcükleri türer. Klasik Arap belagat-aruz geleneğinde al-qafiya özel bir teknik terim olarak şiirin son hece-ahengini ifade eder; al-Khalil ibn Ahmad (öl. 175/791) tarafından şekillendirilen klasik aruz biliminin merkez kavramlarındandır. Kafiyetü'l-Arab gibi klasik divanlar kâfiye-düzenli derlemelerdir. Türkçeye Osmanlı edebi söyleyişinden geçmiş ve zarif çağrışımıyla kız adına dönüşmüştür.