Kafiye

Kafiye, Arapça kafiya sözcüğünden gelir; 'ardından gelmek, izlemek, peşinden gitmek' kökünden türeyen ve "kafiye, şiir mısralarının son hecelerindeki ses-uyumu" anlamına gelen bir kız adıdır. Klasik Arap-Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinde kâfiye şiir sanatının temel kavramlarındandır; redif (kâfiye sonrası tekrarlanan ek) ile birlikte aruz ve kâfiye düzeninin kavramlarıni oluşturur. Aynı kök ailesinden el-kafv (izleme, takip), el-iktifa (peşinden gitme), el-kafiyya (ense — vücudun ardındaki kısım) sözcükleri türer. Klasik Osmanlı söyleyişinde kâfiye sözcüğü zarif edebi çağrışımıyla zarif bir kız adı olarak yerleşmiştir.

Aynı kök ailesinden el-kafv (izleme, ardından gitme), el-kafa (ense), el-iktifa (peşinden gitmek), el-mutakaffi (izleyen) sözcükleri türer. Klasik Arap belagat-aruz geleneğinde el-kafiya özel bir teknik terim olarak şiirin son hece-ahengini ifade eder; el-Halil ibn Ahmad (öl. 175/791) tarafından şekillendirilen klasik aruz biliminin merkez kavramlarındandır. Kafiyetü'l-Arab gibi klasik divanlar kâfiye-düzenli derlemelerdir. Türkçeye Osmanlı edebi söyleyişinden geçmiş ve zarif çağrışımıyla kız adına dönüşmüştür.