Keriman

Keriman, Arapça-Farsça compound Karīmān (كريمان) — Arapça al-Karīm ("cömert, eli-açık, klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı") + Farsça çoğul-eki -ān söz-unsurlarının birleşmesiyle yapılmış zarif Arapça-Farsça hibrit söz-yapısının söz-imgesidir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Eli açıklar, cömertler manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Karīm (eril-yan-form, Allah'ın esmâlarından — al-Karīm en-cömert yan-yapı söz-imgesi yan-bağlanır), al-Karam (cömertlik), al-Akram (en-cömert yan-yapı söz-imgesi yan-bağlanır, 'Alaq 96:3 Iqra' wa-rabbuka al-Akram yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), al-Mukarram (onurlandırılmış), Kerime, Mükerrem (yan-yapı yan-bağlamlı, bk. Mukerrem maddesi yan-form söz-örgüsü), İkrâm yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam İnfitâr Sûresi 82:11'de söz-merkezindedir — Kirāman kātibīn ya'lamūna mā taf'alūn ("onurlu yazıcılar ki, yaptıklarınızı bilirler" — kirâmen kâtibîn söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). *Tarihsel-yan-bağlam klasik halk-İran-İmperatoriçesi Keriman Hâlis Sultân**: Keriman Hâlis (1913-1995; 1932 Miss Türkiye, daha sonra İran Şâhı Rıza Şah Pehlevî'nin oğlu Şâh Muhammed Rızâ Pehlevî'nin ikinci eşi Kraliçe Süreyya*'nın annesi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). 97 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2019'da #493 sıradadır.

Arapça-Farsça compound Karīmān (كريمان), Arapça al-Karīm ("cömert, eli-açık, klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Karīm — eril-yan-form Allah'ın esmâlarından, al-Karam — cömertlik, al-Akram — en-cömert yan-yapı söz-imgesi yan-bağlanır 'Alaq 96:3 Iqra' wa-rabbuka al-Akram yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır, al-Mukarram — onurlandırılmış, Kerime, Mükerrem — yan-yapı yan-bağlamlı, İkrâm, Tekrîm yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Mukerrem maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") + Farsça çoğul-eki -ān söz-unsurlarının birleşmesiyle yapılmış zarif Arapça-Farsça hibrit söz-yapısının söz-imgesi. Kur'ânî yan-bağlam İnfitâr Sûresi 82:11'de söz-merkezindedir — Wa-inna 'alaykum la-ḥāfiẓīn / kirāman kātibīn / ya'lamūna mā taf'alūn ("şüphesiz üzerinizde koruyucular vardır; onurlu yazıcılar ki, yaptıklarınızı bilirler") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Aynı kök-aile söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlamlar — 'Alaq 96:3 Iqra' wa-rabbuka al-Akram ("oku, Rabbin en-cömerttir" — ilk-vahiy yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Mü'minûn 23:116 Fa-ta'ālā Allāhu al-Maliku al-Ḥaqqu lā ilāha illā huwa rabbu al-'arsh al-Karīm, Hac 22:18 fa-mā lahu min mukrim, Naml 27:40 fa-inna rabbī Ghaniyyun Karīm, İnfitâr 82:11 kirāman kātibīn, 'Abese 80:13-16 Fī ṣuḥufin mukarrama / marfū'atin muṭahhara / bi-aydī safarah / kirāmin barara ("onurlu kâtipler eliyle" — Kur'an-vahiy yan-bağlamı), Hâkka 69:40 Innahu la-qawlu rasūlin karīm (Hz. Peygamber yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Yûsuf 12:31 innahu mina al-malā'ikati al-karīmīn (Hz. Yûsuf yan-bağlamı). *Allah'ın esmâlarından al-Karīm** (en-cömert) ve al-Akram (en-cömert yan-form) söz-yapıları yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Tarihsel-yan-bağlam klasik halk-İran-Şâh-Hânedânı söz-örgüsünün söz-merkezindeki Keriman Hâlis Sultân**: Keriman Hâlis (1913-1995; 1932 Miss Türkiye, daha sonra Mısır-İran yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Türk-erken-Cumhuriyet kadın-onursal söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Karīmān / Kerîmân / Keriman* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Marmara, İstanbul, İç-Anadolu kentli-orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif klasik İslami compound kız adı oldu.