Mihri

Mihri, Pers Mihr (مهر — "güneş, sevgi, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı") + -ī (Pers nispet-yan-yapı son-eki) söz-yapısının terkibinden — güneşle-ilgili, sevgi-yan-yapı, klasik halk-Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Güneşle ilgili manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden Mihr (klasik halk-Pers söz-yapısı), Mihriban (klasik halk-Pers söz-yapısı; bk. Mihriban maddesi yan-form söz-örgüsü), Mihrişah (Mihr-i Şâh), Mihrinaz (Mihr-i Nâz; bk. İsminaz maddesi yan-form söz-örgüsü), Mihrünnisâ (kadınların-güneşi), Mihrican (Mihr-i Cân; bk. Mihrican maddesi yan-form söz-örgüsü) yan-örgüsü oluşur. *En bilinen taşıyıcısı klasik Osmanlı edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Mihrî Hatun*** (Mihrî Hâtûn, ~1456-~1514, Amasya) — klasik Osmanlı kadın-divan-şâir söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge; II. Bâyezîd ve Şehzâde Ahmed dönemi söz-merkezi kadın-şâir yan-bağlanır. 149 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #372 sıradadır.

Pers Mihr (مهر — "güneş, sevgi, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Pers Avesta-mit-evreninde Mithra — Güneş-Tanrı-yan-yapı söz-yapısı yan-bağlanır; aynı kök-ailesinden Mithra (Avesta), Mithras (Roma-mit), Mihr-i Yazdânī — ilâhî-güneş, Mihr-i Yâr — sevgili-güneş, Mihriban — sevgi-yan-yapı; bk. Mihriban maddesi yan-form söz-örgüsü, Mihrişah, Mihrinaz — Mihr-i Nâz, Mihrünnisâ — kadınların-güneşi, Mihrican — Mihr-i Cân; bk. Mihrican maddesi yan-form söz-örgüsü, Mihr-i Mâh — güneş-ay yan-örgüsü") + -ī (Pers nispet-yan-yapı son-eki; klasik halk-Pers söz-örgüsünde -ī — yan-yapı söz-yapısı) söz-yapısının terkibinden — güneşle-ilgili, sevgi-yan-yapı, klasik halk-Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Güneşle ilgili manasında nitelendirir. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390; bk. Hafız, Gazel, Mehlika maddeleri yan-form söz-örgüsü), Sa'dī Şîrâzî, Câmî, Şeyh Galib, Mevlânâ, Nizâmî gibi büyük şâirler-pîrler mihr-i 'aşk (aşk-güneşi), mihr-i Yâr (sevgili-güneş), mihr-i ḫûshid (parlak-güneş), mihr-i 'ahd (ahd-güneşi), mihr-i munavvar (aydınlatıcı-güneş) yan-form söz-yapılarını sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge şeklinde işler. En bilinen taşıyıcısı klasik Osmanlı edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Mihrî Hatun (Mihrî Hâtûn, ~1456-~1514, Amasya) — klasik Osmanlı kadın-divan-şâir söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge; Sultan II. Bâyezîd (saltanat 1481-1512; bk. Beyazıt maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada) ve Şehzâde Ahmed (saltanat 1481 öncesi-Amasya-vâlisi) dönemi söz-merkezi kadın-şâir yan-bağlanır; Dîvân-ı Mihrî yan-form eserinin söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Osmanlı kadın-divan-şâir söz-örgüsünde Zeynep Hâtûn ile birlikte ilk-kadın-divan-şâirleri olarak söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır. Diğer taşıyıcıları: (2) Mihrünnisâ Bânû (Nūr Jahān, 1577-1645) — klasik halk-Hint-Bâbürlü Cihangir Şâh'ın eşi yan-bağlanır (bk. Hürrem maddesi yan-form söz-örgüsü Şâh-Cihân yan-bağlamı kök-aile-detayı orada). Klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde Mihri — klasik halk-Pers-Türk halk-zarafet kız-adlandırma kategorisinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Mihri-yârın-yumuşak-yan-yan-zarafeti, Mihri-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği, Mihri-yârın-güneş-yan-yan-yansıyan-cemâli yan-form söz-yapıları yer aldı. Mihri özellikle 1876'dan itibaren laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern kız adı oldu.