Mürvet

Mürvet, Arapça murū'a / muruwwa (مروءة) — m-r-' / m-r-w (mert-olmak; insan-olmak; asaletli-davranmak) kökünden — mertlik, cömertlik, asaletli-davranış, insanlık-erdemi anlamlarına gelir. Klasik İslamî ahlâk-edebiyat geleneğinin merkez kavramlarındandır; Edeb, İhsan, Sıdk, Vefâ gibi temel ahlâk-erdemleriyle birlikte mü'minin manevî-toplumsal kişiliğinin temel bileşenidir. Klasik fıkıh-edebiyatta murū'a tanıklık-yapabilirliğin (şehâdet-ehliyet) ön-koşullarından biri olarak kabul edilir; mürüvvet-sahibi olmayan kişinin tanıklığının değer-taşımayacağı klasik fukahâ tarafından ifade edilmiştir. Türkçede Mürvet (yumuşak söyleyiş) ve Mürüvvet (klasik) iki yazım varyantıyla yerleşmiştir. 162 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #405 sıradadır.

Arapça murū'a / muruwwa (مروءة), m-r-' / m-r-w ("mert-olmak; insan-olmak; asaletli-davranmak; karakter-üstünü olmak") kökünden mücerret-isim formudur — mertlik, cömertlik, asaletli-davranış, insanlık-erdemi. Aynı kök-ailesinden al-mar' (kişi, insan-erkek; al-mar'a kadın), al-mūru'a / muruwwa (mertlik-makamı), al-marra (geçiş, defa), al-imrā' (insan-edinme), al-mar'ūm (insan-tipi olan) türetilmiştir. al-Murū'a klasik İslamî ahlâk-edebiyat geleneğinin merkez kavramlarındandır; Cahiliye-Arap kabile-toplumunun murū'a (mertlik) erdem-kategorisi İslam'ın gelişiyle birlikte İslamî ahlâk çerçevesine entegre edildi. Klasik fıkıh-edebiyatta murū'a tanıklık-yapabilirliğin (şehâdet-ehliyet) ön-koşullarından biri olarak kabul edilir: tanıklığın geçerli-olabilmesi için kişinin 'adl (adâlet-makamında olma) ve murū'a (mürüvvet-sahibi olma) niteliklerinin her ikisini birden taşıması beklenir. Klasik tasavvuf-edebiyatında da murū'a / futuwwa (fütüvvet — yiğitlik-mertlik geleneği) ile birlikte Sufi-pedagojisinin temel ahlâk-erdemlerinden sayılır. Türkçeye Osmanlı medrese-edebî yoluyla Mürüvvet (klasik) ve Mürvet (yumuşak söyleyiş) iki yazımla yerleşmiştir.