Muttalip

Muttalip, Arapça Muṭṭalib (مطلب) — ṭ-l-b (taleb-etmek; aramak; istemek) kökünden Form VIII (ifta'ala) ism-i fâ'il — taleb-eden, arayan, manevî-arayışta-olan mü'min anlamlarına gelir. Tarihsel-referansı klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki figür: Hz. Peygamber'in dedesi 'Abd al-Muṭṭalib ibn Hāshim (497-578 — Şeybe ibn Hâşim asıl-adıyla; klasik Mekke-Kureyş Hâşimoğullarının söz-merkezindeki figür; klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi). 'Abd al-Muṭṭalib Mekke'nin söz-merkezindeki âilenin reisi, Zemzem-kuyusunun yeniden-keşfedicisi, Hz. Peygamber'in 8 yaşına kadar himayedarı yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi (bk. Zemzem maddesi söz-örgüsü). Aynı kök-ailesinden al-ṭalab ("talep, arayış; klasik halk-türkçesinde talep, talib yan-form söz-örgüsü"), Ṭālib ("taleb-eden; Abū Ṭālib — Hz. Peygamber'in amcası, Hz. Ali'nin babası yan-bağlamlı söz-yapısı; klasik halk-türkçesinde talib, talibe yan-form söz-yapısı"; Bakara 2:120 Aw man yaṭlubuhā ka-Mūsā yan-bağlamlı söz-yapısı), al-Maṭlūb (taleb-edilen — yan-form), al-iṭṭilāb (yan-form söz-yapısı), al-Maṭālib (talepler — çoğul) yan-örgüsü oluşur. 166 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #439 sıradadır.

Arapça Muṭṭalib (مطلب), ṭ-l-b ("taleb-etmek; aramak; istemek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde talep-arayış kök-ailesinin merkez söz-yapısı") kökünden Form VIII (ifta'ala — kendisi-için-yapmak) ism-i fâ'il — taleb-eden, arayan, manevî-arayışta-olan mü'min. Tarihsel-referansı klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki figür: Hz. Peygamber'in dedesi 'Abd al-Muṭṭalib ibn Hāshim (yaklaşık 497-578 — Shayba ibn Hāshim asıl-adıyla; klasik Mekke-Kureyş Hâşimoğullarının söz-merkezindeki figür; al-Muṭṭalib lakabını klasik söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı şeklinde yan-form söz-yapısının söz-yansıması — Hz. Hâşim'in oğlu, Hz. Peygamber'in dedesi). 'Abd al-Muṭṭalib lakabı klasik söz-örgüsünde rivayet-yan-bağlamı şu yan-bağlamla yan-bağlanır: Hz. Hâşim Şam-yolculuğunda öldü, küçük-oğlu Şeybe Yathrib'te (Medine) annesinin yanında büyüdü; amcası Muṭṭalib ibn 'Abd Manāf bu yeğenini Mekke'ye getirdi yan-bağlamlı söz-yapısı; Mekke-halkı yeğeninin amca-yanında yetişmesi yan-bağlamla onu 'Abd al-Muṭṭalib ("Muṭṭalib'in-kulu/kölesi" yan-yorumlu söz-yapısı) yan-form söz-yapısının söz-yansıması şeklinde adlandırdılar yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi (klasik söz-örgüsünün rivayet-yan-bağlamı). Hz. Abdülmuttalib Mekke'nin söz-merkezindeki âilenin reisi, klasik Arabistan-cengî-jargonunun söz-merkezindeki figür yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi. Klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi: Zemzem-kuyusunun yeniden-keşfedicisi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi (bk. Zemzem maddesi söz-örgüsü); klasik söz-örgüsüne göre Hz. Abdülmuttalib rüyasında Zemzem-kuyusunun yerini görüp keşf-etti yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi. Yawm al-Fīl (Fil-yılı, 570 — Hz. Peygamber'in doğum-yılı; Habeş-Yemen-vâlîsi Ebrehe'nin Mekke-Kâbe'yi yıkma-girişimi yan-bağlamlı söz-yapısı, Fîl Sûresi 105 yan-bağlamı) Hz. Abdülmuttalib'in Kâbe-koruma söz-yapısının söz-merkezindeki figür: Ebrehe-ordusuna karşı anā rabbu al-ibili wa-li-l-bayti rabbun yaḥmīh ("Ben develerin sahibiyim; bu ev için de bir-Rabb vardır ki onu korur" yan-bağlamlı söz-yapısı) cevabı klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı. Hz. Peygamber'in 8 yaşına kadar himayedarı yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi (Hz. Peygamber'in babası 'Abdullah, Hz. Peygamber'in doğumundan-önce vefât-etti; annesi Hz. Âmine, Hz. Peygamber 6 yaşında iken vefât-etti; Hz. Abdülmuttalib Hz. Peygamber'i 8 yaşına kadar himaye-etti, sonra amcası Hz. Ebû Tâlib'in himayesine geçti). Aynı kök-ailesinden al-ṭalab ("talep, arayış; klasik halk-türkçesinde talep, talib yan-form söz-örgüsü; klasik İslamî tasavvuf-jargonunda al-ṭālib — manevî-arayıcı yan-form söz-yapısının söz-imgesi"), Ṭālib ("taleb-eden; Abū Ṭālib — Hz. Peygamber'in amcası, Hz. Ali'nin babası yan-bağlamlı söz-yapısı; Ṭālib al-'Ilm — ilim-arayıcı klasik İslamî söz-yapısının söz-merkezi"; Bakara 2:120 Wa-lan tarḍā 'anka al-yahūdu wa-lā al-naṣārā ḥattā tattabi'a millatahum yan-bağlamlı söz-yapısı; A'râf 7:117 fa-idhā hiya talqamu mā ya'fikūn yan-bağlamlı söz-yapısı), al-Maṭlūb ("taleb-edilen — yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arapça"), al-iṭṭilāb ("yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arapça"), al-Maṭālib ("talepler — çoğul; klasik İslamî kelâm-jargonunun söz-yapısı; al-Maṭālib al-'Āliya — yüce-talepler yan-form söz-yapısı"), al-istiṭlāb (yan-form), al-Muṭṭalibūn (Muṭṭalib-oğulları — Banū Muṭṭalib yan-bağlamlı söz-yapısı; klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünde Hâşimoğullarıyla yan-bağlamla yan-bağlanan kabile-yan-form söz-yapısı), al-ṭulbah (yan-form) yan-örgüsü oluşur. Muttalip özellikle dindar-eğitimli Osmanlı-Anadolu Türk-İslam ailelerin sevdiği zarif erkek-adlandırma kategorisinde 14-20. yüzyıllar boyunca yer aldı. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Muttalib / Muttalip / Muṭṭalib yan-formlarında yerleşmiştir.