Şuayip

Şuayip, Arapça Shu'ayb (شعيب) — Hz. Şuayb peygamberin adı; klasik İslamî peygamberler-zincirinin önemli figürlerinden biri. Madyan ve Eshelbé kavimlerine gönderilen peygamber; Hz. Mûsâ'nın kayınpederi olduğu rivayet edilir (Hz. Mûsâ Medyen'e iltica-ettikten sonra Şuayb'ın kızıyla evlendi — Kasas 28:22-28). Kur'an'da Hz. Şuayb'ın adı 11 yerde geçer; özellikle A'râf 7:85, Hud 11:84, Şuarâ 26:177, Ankebût 29:36 sûrelerinde Madyan-kavmine yaptığı tevhid-davet ve adâlet-uyarısı işlenir. Klasik İslamî peygamberler-tarihinin al-Anbiyā' al-Mursalūn (gönderilmiş-peygamberler) onursal-grubunun saygın-üyesidir; Khaṭīb al-Anbiyā' (peygamberlerin-hatibi) onursal-lakabıyla anılır — Madyan-kavmine yaptığı kuvvetli-belâgat-davet sebebiyle. A'râf 7:85'teki Wa-ilā Madyana akhāhum Shu'aybā qāla yā qawmi-i'budu'llāha mā lakum min ilāhin ghayruh ("Medyen'e de kardeşleri Şuayb'ı (gönderdik). Dedi ki: Ey kavmim! Allah'a kulluk edin; sizin ondan başka tanrınız yoktur") ayeti adın doğrudan-Kur'anî dayanağıdır. 171 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #439 sıradadır.

Arapça Shu'ayb (شعيب), Arapça sha'ab ("halk, kavim, ulus") köküyle ya da Sami-dil-yan-formlu Yithro (Yetro — Tevrat'taki yan-form) ile yan-bağlantılı bir özel-isimdir. Klasik İslamî tefsir-sîret söyleminde Hz. Şuayb'ın al-Sayyid Shu'ayb ibn Mīkīl ibn Yashjar ibn Madyan ibn Ibrāhīm veya yan-rivayetlerde Shu'ayb ibn Nūbat tarihsel-soy-zinciri verilir. Hz. Şuayb peygamber, klasik İslamî peygamberler-zincirinin önemli figürlerinden biri; Madyan (Kuzey-Hicaz, modern Suudi-Arabistan-Tabuk-Maan-bölgesi) ve Eshelbé (yan-tarihsel-kavim-Eyke) kavimlerine gönderilen peygamber. Klasik İslamî sîret-rivayetlerinde Hz. Mûsâ'nın kayınpederi olduğu rivayet edilir (Hz. Mûsâ Medyen'e Mısır'dan iltica-ettikten sonra Şuayb'ın iki-kızından biriyle — Ṣafūra veya Ṣafīra — evlendi; bu kıssa Kasas 28:22-28'de detaylı işlenir: Wa-lammā warada mā'a Madyana wajada 'alayhi ummatan min al-nāsi yasqūn wa-wajada min dūnihim imra'atayni tadhūdān ... qāla innī urīdu an unkiḥaka iḥdā ibnatayya hātayni 'alā an ta'jurnī thamāniya ḥijajin — "Medyen suyuna gelince orada bir-grup-insan-koyun-sürülerini-suluyordu; bunlardan ayrı iki-kadın koyunlarını-sürdükleriyle uzakta-bekliyordu... [yaşlı-adam — Şuayb] dedi ki: Sekiz yıl bana hizmet-etmen şartıyla bu iki-kızımdan birini sana nikâhlamak istiyorum"). Kur'an'da Hz. Şuayb'ın adı 11 yerde doğrudan geçer: A'râf 7:85-93 (Madyan-kavmine ilk-davet), Hud 11:84-95 (Madyan-kavminin-yıkım-anlatımı), Şuarâ 26:177-190 (Eshelbé-kavmine-davet), Ankebût 29:36-37 (Madyan-kıssasının-özet-anlatımı), Kasas 28:22-28 (Hz. Mûsâ ile karşılaşması). Klasik İslamî peygamberler-tarihinin al-Anbiyā' al-Mursalūn (gönderilmiş-peygamberler) onursal-grubunun saygın-üyesi; Khaṭīb al-Anbiyā' (peygamberlerin-hatibi) onursal-lakabıyla anılır — Madyan-kavmine yaptığı kuvvetli-belâgat-davet sebebiyle. Hz. Şuayb'ın Madyan-kavmine yaptığı temel-davet ölçü-tartı-adâleti üzerine yoğunlaşır (A'râf 85: fa-awfu al-kayla wa al-mīzāna — "ölçüyü ve tartıyı tam yapın"); klasik İslamî adâlet-fıkıh söyleminin Kur'anî-tarihsel zemininde yer alır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Şuayb / Şuayip / Şuayıp yan-formlarında yerleşmiştir.