Nimetullah

Nimetullah, Arapça compound theofor Niʿmat Allāh (نعمة الله) — niʿmah ("nimet, Tanrı'nın-armağanı, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve Allāh (klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki ilâhî söz-yapısı) söz-unsurlarının terkibinden Allah'ın-nimeti, Tanrı'nın-armağanı, klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Tanrının verdiği nimet manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden Nimet (yan-form söz-yapısı), Niʿmati, Niʿmatī, Anʿām (Kur'an-sûresi söz-merkezi yan-bağlamı), al-Munʿim (Allah'ın esmâsı yan-bağlamı), Manān (esmâ-yan-yapı) yan-örgüsü oluşur. *Tarihsel-Sufi yan-bağlamı klasik halk-Niʿmatullāhī söz-örgüsünün söz-merkezindeki Şah Niʿmatullāh Velî***: Şah Niʿmatullāh Velî (Sayyid Nūr al-Dīn Niʿmatullāh ibn 'Abd Allāh 1330-1431; Halep-doğumlu, Pers-İran-Kirman-yan-bağlamlı Sufi-tasavvuf-pîri); klasik halk-Niʿmatullāhī tarîkat söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; Pers-İran-Hint klasik halk-Sufi söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. 103 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #447 sıradadır.

Arapça compound theofor Niʿmat Allāh (نعمة الله), iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: niʿmah ("nimet, Tanrı'nın-armağanı, lütuf, kerem, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde n-ʿ-m kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-niʿmah — nimet, al-naʿīm — nimet-bolluğu, cennet, al-Munʿim — Allah'ın esmâsı/nimet-veren, al-anʿām — hayvanlar; klasik halk-Kur'an En'âm Sûresi söz-merkezi yan-bağlamı, Niʿma — ne-güzel, naʿam — evet, Manān — esmâ-yan-yapı yan-örgüsü") ve Allāh (الله — Yegâne Tanrı, klasik halk-Arap-Sami-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki ilâhî söz-yapısı; bk. Abdullah, Hayrullah, Feyzullah maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada) söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşim Niʿmat Allāh = "Allah'ın-nimeti, Tanrı'nın-armağanı, klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı". TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Tanrının verdiği nimet manasında nitelendirir. *Tarihsel-Sufi yan-bağlamı klasik halk-Niʿmatullāhī söz-örgüsünün söz-merkezindeki Şah Niʿmatullāh Velî**: Şah Niʿmatullāh Velî (Sayyid Nūr al-Dīn Niʿmatullāh ibn 'Abd Allāh 1330-1431; Halep-doğumlu Sayyid-soylu, Pers-İran-Kirman-yan-bağlamlı Sufi-tasavvuf-pîri yan-bağlanır), klasik halk-Niʿmatullāhī tarîkat söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; klasik halk-Pers-İran-Hint-Hindistan Sufi söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (Niʿmatullāhī tarîkatının söz-merkezi yan-bağlamı klasik halk-Hint-Hindistan-Bahmenî söz-örgüsünde Sultan Aḥmad Shāh Bahmenī 1422-1436 yan-bağlamlı yayıldı yan-bağlanır). Eserleri: Dīwān-i Shāh Niʿmatullāh — klasik halk-Pers-Sufi-divan-şiir söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Risāla — klasik halk-Pers-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır. Klasik halk-Niʿmatullāhī tarîkatı bugün İran-Yezd-Kirman söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Niʿmat Allāh / Nimetullâh / Nimetullah* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sufi-tasavvuf-yan-bağlamlı muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.