Özgür

Özgür, kendi kararlarını kendi verebilen, bağımsız hareket etme gücüne sahip olan kişiyi tanımlayan Türkçe bir isimdir. Özgürlük kavramıyla doğrudan bağlantılı olan bu isim, bağımsızlık ve kendi kendine yetme düşüncesini taşır.

Türkçe özgür kelimesi öz (kendi, asıl) kök-sözcüğüne dayanan modern Türk-Dil-Devrimi coinage'ıdır — Türk Dil Kurumu'nun 1930'lar Dil Devrimi sürecinde Arapça-kökenli hürr (حر) veya Farsça-kökenli âzâd (آزاد) sözcüklerine karşılık önerdiği öztürkçe alternatiftir. Öz (kendi, asıl-olan) kök-anlamı -gür (canlı, yoğun, bol) eki ile birleşerek "kendi-başınalığı bol, kendi-iradeli" anlamına ulaşır. Özge (başka, yabancı) sözcüğüyle etimolojik akrabalığı vardır — kendi-olan ile başka-olan zıt-çifti aynı öz- kökünden türetilmiştir. Kelime 1940-60 arasında standart Türkçe yazı-diline yerleşti ve Arapça hür ile eşdeğer kullanımı kazandı; günümüzde Türkçenin en yaygın tercih edilen "free" kavram-karşılığıdır. Özel ad olarak kullanımı 1960-70 siyasi-ideolojik döneminin özgürlük-sol-devrimci kavram-değerlerinin kültürel yükselişiyle başladı ve 1970'lerde yaygınlaştı.