Özgür

Özgür, kendi kararlarını kendi verebilen, bağımsız hareket etme gücüne sahip olan kişiyi tanımlayan Türkçe bir isimdir. Özgürlük kavramıyla doğrudan bağlantılı olan bu isim, bağımsızlık ve kendi kendine yetme düşüncesini taşır. TÜİK kayıtlarında Özgür ismine ilk olarak 1935 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1979 yılında 19. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 212. sırayla listelenmektedir.

Türkçe özgür kelimesi öz (kendi, asıl) kök sözcüğüne dayanan modern Türk Dil Devrimi coinage'ıdır — Türk Dil Kurumu'nun 1930'lar Dil Devrimi sürecinde Arapça kökenli hürr veya Farsça kökenli azad sözcüklerine karşılık önerdiği öztürkçe alternatiftir. Öz (kendi, asıl olan) kök anlamı -gür (canlı, yoğun, bol) eki ile birleşerek "kendi başınalığı bol, kendi iradeli" anlamına ulaşır. Özge (başka, yabancı) sözcüğüyle etimolojik akrabalığı vardır — kendi olan ile başka olan zıt çifti aynı öz- kökünden türetilmiştir. Kelime 1940-60 arasında standart Türkçe yazı diline yerleşti ve Arapça hür ile eşdeğer kullanımı kazandı; günümüzde Türkçenin en yaygın tercih edilen "free" kavram karşılığıdır. Özel ad olarak kullanımı 1960-70 siyasi ideolojik döneminin özgürlük sol devrimci kavram değerlerinin kültürel yükselişiyle başladı ve 1970'lerde yaygınlaştı.