Özgür

Özgür, kendi kararlarını kendi verebilen, bağımsız hareket etme gücüne sahip olan kişiyi tanımlayan Türkçe bir isimdir. Özgürlük kavramıyla doğrudan bağlantılı olan bu isim, bağımsızlık ve kendi kendine yetme düşüncesini taşır. TÜİK kayıtlarında Özgür ismine ilk olarak 1935 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1979 yılında 19. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 212. sırayla listelenmektedir.

Özgür, Dil Devrimi yıllarının en başarılı yeni sözcüklerinden biridir: 1934'te türetildi. Sözcük, Eski Uygurcadaki ozmak ('azat etmek, kurtarmak') ve ozgurmak ('salmak, kurtarmak') fiillerinden serbestçe esinlenerek kuruldu. Halk arasında ise öz (kendi, asıl) ve gür (bol, güçlü) sözcüklerine bölünerek 'kendi iradesiyle davranan' diye açıklanır; bu okuma sözcüğün kulağa nasıl geldiğini iyi anlatır. Türk Dil Kurumu sözcüğü 1930'ların dil çalışmalarında Arapça hür ve Farsça azad karşılığı olarak önerdi. Sözcük 1940-60 arasında yazı diline iyice yerleşti, hür ile eşdeğer kullanım kazandı ve bugün özgürlük kavramının Türkçedeki standart karşılığıdır. Kişi adı olarak 1935'ten beri hem kızlara hem erkeklere verilir; asıl yaygınlığını 1970-1980 döneminde kazandı ve 1979'da 19. sıraya çıktı. O yıllarda ad, çoğu örnekte ailenin sol siyasi eğilimini de yansıtıyordu.