Rasul

Rasul, Arapça al-Rasūl (الرسول) — r-s-l (göndermek-elçi-yapmak, klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı) kökünün edilgen-isim-yapı söz-yapısının söz-imgesi al-Rasūl — elçi-peygamber, gönderilen, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. Aynı kök-ailesinden al-Risāla (risâle, mesaj), al-Mursalūn (resüller, gönderilenler), al-Irsāl (gönderme), Rasūl Allāh (Allah'ın elçisi yan-yapı söz-yapısı), al-Rusul (resüller-çoğul), al-Mursal (gönderilen) yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam Bakara Sûresi 2:285'te söz-merkezindedir — Āmana al-Rasūlu bi-mā unzila ilayhi min Rabbih wa-al-mu'minūna ("Peygamber, Rabbinden kendisine indirilene iman etti, mü'minler de iman ettiler"). al-Rasūl / al-Rusul / al-Risāla söz-yapısı klasik halk-Kur'an söz-örgüsünde 300'den fazla söz-merkezi yan-bağlam söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (Bakara 2:285, Âl-i 'Imrân 3:144 Wa-mā Muḥammadun illā rasūlun, Mâ'ide 5:67 Yā ayyuhā al-Rasūlu balligh mā unzila ilayka min Rabbik, A'râf 7:158 Qul yā ayyuhā al-nāsu innī rasūlu'llāhi ilaykum jamī'an, Ahzâb 33:21 Laqad kāna lakum fī Rasūli'llāhi uswatun ḥasanah, Sâff 61:6 bi-rasūlin ya'tī min ba'dī ismuhu Aḥmad — bk. Ahmet, Muhamet maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada söz-merkezi yan-bağlamları). 149 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #448 sıradadır.

Arapça al-Rasūl (الرسول), r-s-l ("göndermek-elçi-yapmak; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde r-s-l kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Rasūl — elçi/peygamber, al-Risāla — risâle/mesaj, al-Mursalūn — resüller/gönderilenler, al-Irsāl — gönderme, Rasūl Allāh — Allah'ın elçisi yan-yapı söz-yapısı, al-Rusul — resüller-çoğul, al-Mursal — gönderilen, al-Mursalāt — Mürselât Sûresi 77 söz-merkezi söz-yapısı, al-Rasūlayn — iki-resül söz-yapısı yan-örgüsü") kökünün edilgen-isim-yapı söz-yapısının söz-imgesi al-Rasūl — elçi-peygamber, gönderilen, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. Kur'ânî yan-bağlam Bakara Sûresi 2:285'te söz-merkezindedir — Āmana al-Rasūlu bi-mā unzila ilayhi min Rabbih wa-al-mu'minūna kullun āmana bi'llāhi wa-malā'ikatihi wa-kutubihi wa-rusulih lā nufarriqu bayna aḥadin min rusulih wa-qālū sami'nā wa-aṭa'nā ghufrānaka rabbanā wa-ilayka al-maṣīr ("Peygamber, Rabbinden kendisine indirilene iman etti, mü'minler de iman ettiler. Her biri Allah'a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman ettiler. 'Onun peygamberlerinden hiçbiri arasında ayrım yapmayız' dediler ve 'İşittik ve itaat ettik. Ey Rabbimiz, senin bağışlamanı dileriz, dönüş ancak sanadır' dediler") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. al-Rasūl / al-Rusul / al-Risāla söz-yapısı klasik halk-Kur'an söz-örgüsünde 300'den fazla söz-merkezi yan-bağlam söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (Bakara 2:285 Āmana al-Rasūlu, Âl-i 'Imrân 3:144 Wa-mā Muḥammadun illā rasūlun qad khalat min qablihi al-rusul — bk. Muhamet, Muhammet maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Ahzâb 33:40 khātam al-nabīyīn yan-bağlamı, Mâ'ide 5:67 Yā ayyuhā al-Rasūlu balligh mā unzila ilayka min Rabbik — Tebliğ-âyeti söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır, A'râf 7:158 Qul yā ayyuhā al-nāsu innī rasūlu'llāhi ilaykum jamī'an — "Ey insanlar, ben Allah'ın hepinize gönderdiği elçisiyim", Ahzâb 33:21 Laqad kāna lakum fī Rasūli'llāhi uswatun ḥasanah — "Allah'ın Resûlünde sizin için güzel bir örnek vardır", Sâff 61:6 bi-rasūlin ya'tī min ba'dī ismuhu Aḥmad — bk. Ahmet, Muhamet maddeleri yan-form söz-örgüsü, Yâ-Sîn 36:13 Wa-rabbu al-rusul — "Resüllerin Rabbi" söz-merkezi yan-bağlamları yan-bağlanır). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde al-Rasūl — Hz. Peygamber-yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Sîret söz-örgüsünün söz-merkezindeki Rasūl Allāh yan-unvanı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; bk. Muhamet, Mehmet, Ahmet, Mustafa maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle al-Rasūl / Resûl / Rasul yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu (Mardin-Şanlıurfa-Diyarbakır-Adıyaman) muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.