Resmiye

Resmiye, Arapça Resmiyye sözcüğünden gelir; r-s-m (çizmek, izlemek, kaydetmek) kökünden türeyen ve "resmi, kayıtlı, kurumsal saygınlık taşıyan" anlamlarını taşıyan bir kız adıdır. Aynı kökten resim (görüntü), rüsum (vergi, gümrük), merasim (tören), resmiyet (formellik) sözcükleri gelir. Cumhuriyet öncesi ve sonrası Türk-İslami eğitimli ailelerin tercih ettiği kız adlarındandır; Osmanlı dönemi resmi kadın tabiri saygın ve devlet protokolüne yakın kadın anlamında kullanılırdı. Klasik İslami gelenekte ağırbaşlılık ve saygınlığın isimsel ifadesidir.

Arapça rasmiyya, er-rasm ("resim, çizim, biçim) sözcüğüne -iyya dişil nisbet eki getirilerek türetilmiş sıfat formudur — resmi, devlet adına olan, prensiple yazılı; saygın prensipli kadın. Eril karşılığı rasmi (resmi). Aynı kök ailesinden er-rasm (resim — Türkçeye geçmiş; çizim, biçim, iz), el-marsum (yazılmış belge, ferman, kararname), el-Marsumiyya (Marsumiyye) gelir. Aynı kökten ayrıca et-tarsim (resmetme, çizim yapma), er-rusum (çoğul — resimler, çizimler), er-rasim (ressam, çizen) türetilmiştir türemiştir. er-rasm sözcüğü Kur'an'da doğrudan geçmez ama klasik İslami bürokrasi edebiyat sanat söyleminin merkez kavramlarındandır. Resmiye / Resmiyye adı klasik Osmanlı saray bürokrasi geleneğinde resmi saygın prensipli kadın karakter yakıştırmasıyla yerleşti; özellikle eğitimli Osmanlı orta tabaka ailelerinin sevdiği zarif kız adı oldu. Modern dönemde Cumhuriyet sonrası Tanzimat modernleşme bürokrasisi etkisiyle resmi yazışma kültürü, resmi prosedür kavramlarının yaygınlaşması adın görünürlüğünü pekiştirdi.