Resmiye

Resmiye, Arapça resm sözcüğünden türeyen bir kız adıdır ve birkaç okumayla anlatılır. Birincisine göre 'resim gibi' ya da 'resimci' demektir; resm sözcüğünün 'resim, çizim' anlamından gelir. Aynı sözcük Urfa yöresinde 'kışlak' anlamında da kullanılır; bu yüzden ad 'kışlakta doğan' diye de açıklanır. Türk Dil Kurumu ise adı resmi sıfatıyla okur: 'devletçe olan, törenle olan, ciddi'. Ad Türkiye'de en çok Rumeli göçmeni ailelerde ve Marmara Bölgesi'nde kullanılmıştır. TÜİK kayıtlarında Resmiye ismine ilk olarak 1854 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1861 yılında 90. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2024 yılı verilerinde 423. sırayla listelenmektedir.

Resmiye, Arapça resm sözcüğüne dayanır. Resm'in temel anlamı 'çizgi, iz, biçim'dir; Türkçeye geçmiş resim (çizim, tasvir) sözcüğü buradan gelir. Bir yüzeye iz düşürmek ile bir kararı deftere geçirmek klasik Arapçada aynı sözcüğün işidir; bu yüzden resm 'kayıt, usul, formalite, işlem harcı' anlamlarını da kazanmıştır. Aynı kökten mersum (yazıya geçirilmiş belge, ferman), merasim (tören) ve rüsum (vergi, harç) sözcükleri gelir. Ad bu anlamlardan iki yolla okunur: resim anlamından 'resim gibi, resimci', ya da resmi sıfatının dişil biçimi olarak 'resmi, ciddi, ağırbaşlı'; eril karşılığı Resmi'dir. Sözcüğün Urfa yöresinde yaşayan 'kışlak' anlamı ise üçüncü bir okumaya, 'kışlakta doğan' anlamına kaynaklık eder. Resm Kur'an'da doğrudan geçmez. Ad bugün Türkiye'de daha çok Rumeli göçmenleri arasında ve Marmara Bölgesi'nde yaşar; Resmi biçimi Ardahan'da Ahıskalılar arasında, Rasmiye biçimi ise Hatay Arapları arasında ve Kürt bölgesinde görülür.