Sultan

Sultan, Arapça sulṭān (سلطان) sözcüğünden gelir ve "otorite, güç, hükümdarlık; hükümdar" anlamlarını taşır; s-l-ṭ (kudret sahibi olma, hâkim olma) kökünden türer. Kur'an'da sulṭān 40'tan fazla yerde "delil, otorite, yetki" anlamında kullanılır. Abbasi döneminden itibaren İslam siyasi tarihinde padişahlık unvanı olan bu kelime, Türkçede hem erkek hem kadın adı olarak kullanılmış; 1924'te Türkiye'nin #7 en popüler kız ismi konumuna ulaşmıştır.

Arapça sulṭān (سلطان), s-l-ṭ (hâkim olmak, kudret sahibi olmak, kuvvet kullanabilme hakkına sahip olmak) kökünün soyut-ad biçimidir. Aynı kökten Arapça tasallaṭa (üstün gelmek, hâkim olmak), salāṭa (keskinlik, güç), musallaṭ (galip, egemen) sözcükleri gelir. Kur'an'da sulṭān kelimesi 40'tan fazla ayette geçer ve genellikle delil, açık otorite, Allah'ın verdiği yetki anlamında kullanılır — örneğin Sâd 38:35, Rahman 55:33 ve İbrahim 14:10. Kelime Abbasi döneminden itibaren (10. yüzyıl) İslam devletlerinin hükümdarlık unvanı olarak kullanılmaya başlandı; Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey (1038) bu unvanın İslam siyasi geleneğindeki kalıcı kullanımının başlangıcıdır. Osmanlı hanedanında Sultan unvanı hem padişah hem de hanedan kadınları (Valide Sultan, Sultan Hatun) için kullanıldı — bu çift-kullanım Sultan adının Türkçede unisex (hem erkek hem kadın) olarak yerleşmesini sağladı.