Terken
Terken İsminin Anlamı ve Kökeni
Terken, Eski Türkçe-Moğolca terken/terkin sözcüğünden gelir ve Orta Asya Türk-Moğol hanedan geleneğinde hükümdar eşine ya da soylu kadına verilen "kraliçe, hatun" unvanını ifade eder. Selçuklu Sultanı Melikşah'ın eşi Terken Hatun (yaklaşık 1052-1094) — Karahanlı hanedanından, oğlu Mahmud'u tahta çıkarmak için politik mücadele veren hanım — tarihte adıyla anılan en bilinen Terken'dir. Türk-İslam tarihinin köklü kadın unvan-adlarından biri olarak modern dönemde de süregelmiştir.
Aynı kök ailesinden Selçuklu-Karahanlı-Harizmşah hanedan dönemlerinde sultan eşine verilen Terken Hatun unvanı tarihi kaynaklarda sıkça geçer. Sözcüğün etimolojik kökeni dilbilim literatüründe tartışmalıdır; bazı Türkologlar Moğol terken (saygın eş) sözcüğüne, bazıları Eski Türkçe tirik (yaşayan, diri) köküne bağlar.
Popülerlik
Terken, modern Türk aile tercihinde nadir kullanılan onursal-unvan adlarındandır; klasik Türk-İslam hanedan söyleyişinin kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.
Tarihi Figürler
Terken Hatun
~1052-1094, Büyük Selçuklu DevletiSelçuklu Sultanı Melikşah\'ın (1072-1092) eşi ve Karahanlı hanedanından bir prensestir. Eşinin ölümünden sonra oğlu Mahmud\'u Selçuklu tahtına çıkarmak için politik mücadele yürüttü; Büyük Selçuklu hanedan-içi taht kavgalarının merkez figürlerinden biri oldu. Terken unvanı klasik Türk-Moğol hanedan geleneğinde sultan eşine verilen kraliçe-unvanıdır.
Edebiyatta ve Folklorda
Türk-Moğol hanedan unvan geleneği — Terken Hatun başlığı
Terken unvanı Selçuklu, Karahanlı ve Harizmşah hanedanlarında sultan eşine verilen onursal başlıktı; Selçuklu Melikşah\'ın eşinden Harizmşah Alaeddin Tekiş\'in eşine kadar pek çok tarihsel kadın bu unvanı taşıdı.