Terken
Anlam ve Köken
Terken, Eski Türkçe-Moğolca terken/terkin sözcüğünden gelir ve Orta Asya Türk-Moğol hanedan geleneğinde hükümdar eşine ya da soylu kadına verilen "kraliçe, hatun" unvanını ifade eder. Selçuklu Sultanı Melikşah'ın eşi Terken Hâtun (yaklaşık 1052-1094) — Karahanlı hanedanından, oğlu Mahmud'u tahta çıkarmak için politik mücadele veren hanım — tarihte adıyla anılan en bilinen Terken'dir. Türk-İslâm tarihinin köklü kadın unvan-adlarından biri olarak modern dönemde de süregelmiştir.
Aynı kök ailesinden Selçuklu-Karahanlı-Hârizmşâh hanedan dönemlerinde sultan eşine verilen Terken Hâtun unvanı tarihî kaynaklarda sıkça geçer. Sözcüğün etimolojik kökeni dilbilim literatüründe tartışmalıdır; bazı Türkologlar Moğol terken (saygın eş) sözcüğüne, bazıları Eski Türkçe tirik (yaşayan, diri) köküne bağlar.
Popülerlik
Terken, modern Türk aile tercihinde nadir kullanılan onursal-unvan adlarındandır; klasik Türk-İslâm hanedan söz dağarcığının kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.
Tarihi Figürler
Terken Hâtun
~1052-1094, Büyük Selçuklu DevletiSelçuklu Sultanı Melikşah\'ın (1072-1092) eşi ve Karahanlı hanedanından bir prensestir. Eşinin ölümünden sonra oğlu Mahmud\'u Selçuklu tahtına çıkarmak için politik mücadele yürüttü; Büyük Selçuklu hanedan-içi taht kavgalarının merkez figürlerinden biri oldu. Terken unvanı klasik Türk-Moğol hanedan geleneğinde sultan eşine verilen kraliçe-unvanıdır.
Edebiyatta ve Folklorda
Türk-Moğol hanedan unvan geleneği — *Terken Hâtun* başlığı
Terken unvanı Selçuklu, Karahanlı ve Hârizmşâh hanedanlarında sultan eşine verilen onursal başlıktı; Selçuklu Melikşah\'ın eşinden Hârizmşâh Alâeddîn Tekiş\'in eşine kadar pek çok tarihsel kadın bu unvanı taşıdı.