Zübeyde
Zübeyde ismi “Öz, asıl, cevher” anlamına gelir. 1855 yılında 46. sıraya kadar yükselen isim, 2025 TÜİK verilerine göre 352. sırada yer alıyor.
Deneyin
Zübeyde İsminin Anlamı ve Kökeni
Zübeyde, Arapça kökenli bir kız adıdır ve "öz, cevher, seçkin olan" anlamına gelir; bir şeyin özü, kaymağı demek olan zübde sözcüğünün sevgi bildiren küçültme biçimidir, yani "cevhercik". Rivayete göre Hârûn Reşîd'in eşine bu ad, tombul ve sevimli bir çocuk olduğu için "tereyağı yumağı" anlamında verilmiştir. İslam tarihinde en tanınmış taşıyıcısı Hârûn Reşîd'in eşi Zübeyde'dir. Ancak Türk tarihsel hafızasının en görünür taşıyıcısı Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'dır (1857-1923). TÜİK kayıtlarında Zübeyde ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1855 yılında 46. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 352. sırayla listelenmektedir.
Arapça Zübeyde, 'özünü almak, süzmek, cevherini ayırmak' anlamındaki kökten gelir ve sevgi bildiren küçültme biçimiyle 'küçük cevher, canım özüm' anlamını verir. Aynı kökten zübde (süt kaymağı; bir şeyin özü, cevheri) sözcüğü gelir — klasik Arap kültüründe süt kaymağı bereketin ve varlığın simgesiydi, 'öz' anlamı doğrudan oradan doğmuştur. Adın en tanınmış taşıyıcısı, Abbâsî halifesi Hârûn Reşîd'in eşi Zübeyde bint Cafer'dir (762-831; Musul'da doğdu, Bağdat'ta öldü); Bağdat'ın altın çağının simge figürlerinden biri olarak tarihe geçmiştir. Hac yolu boyunca yaptırdığı kuyular ve su tesisleri onun adıyla anılır (Derb Zübeyde) ve dönemin en dikkat çekici mühendislik işlerinden sayılır. Türkçeye Osmanlı Türkçesi yoluyla Zübeyde biçiminde geçmiş, 19. yüzyıldan beri kullanılmıştır.
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Zübeyde İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Zübeyde, Arapça kökenli bir ad. İsim karakteri belirlemez — ama her adın, anlamından ve kullanım geçmişinden gelen bir çağrışım dünyası vardır. Zübeyde isminde bunlar iki başlıkta toplanıyor:
Zarafet
İsmin ilk akla getirdiği şey zarafet — sessiz ama fark edilen, güzelliği gösterişte değil oranda arayan bir tavır.
Kararlılık
Bu isim kararlılıkla anılır — bağırarak değil, ısrarla. Zoru gördüğünde vazgeçmeyen, verdiği sözü unutmayan bir karakter. Türk isim geleneğinde böyle adlar sıklıkla bir dilekle verilir: çocuk hayatta sağlam dursun diye.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Zübeyde, 1850'den itibaren TÜİK kayıtlarında Türk-İslami ailelerin sevdiği klasik bir kız adı olarak görünür. Mustafa Kemal Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım (1857-1923) figürü sayesinde adın modern Türk kültürel hafızasında özel bir yeri vardır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 1.300 kişiden biri
- Yaygın
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Zübeyde adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Zübeyde adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
Zübeyde, klasik İslam dünyasında sevilerek verilen kadın adlarından biridir. Adın İslam tarihindeki dayanağı, Abbasi halifesi Harun Reşid'in eşi Zübeyde Hatun'dur (ö. 831): Mekke su yollarını ve hac yolu boyunca kuyuları yaptıran, dönemin önemli hayır işlerine imza atan bu hanımın adı Bin Bir Gece Masalları'nda ve Behlül Dana öykülerinde de anılır. Türkiye'de ismin modern dönem görünürlüğünde Mustafa Kemal Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın (1857-1923) ek bir kültürel katman oluşturduğu da dikkat çeker; İslam tarihinden ve Cumhuriyet döneminden gelen bu çifte hatıra, Zübeyde'yi Türk kadın isim geleneğinde kalıcı kılmıştır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Zübeyde Hanım (Atatürk'ün annesi)
1857-1923, Selanik / İzmirMustafa Kemal Atatürk'ün annesi. Selanik'e bağlı Langaza'da, Sofuzade Feyzullah Ağa'nın kızı olarak dünyaya geldi; genç yaşta Ali Rıza Efendi ile evlendi ve altı çocuğu oldu, dördünü küçük yaşta kaybetti. Eşini erken kaybedince çocuklarını tek başına büyüttü. Balkan Savaşı'ndan sonra İstanbul'a göç etti, Millî Mücadele yıllarında oğlunun yanında Ankara'da bulundu. 1923'te İzmir'de vefat etti; kabri Karşıyaka'daki anıt mezardadır.
Zübeyde bint Cafer (Abbasi dönemi)
yaklaşık 762-831, Musul / BağdatAbbâsî halifesi Hârûn er-Reşîd'in eşi ve kendisinden sonra halife olan Emîn'in annesi. Musul'da doğdu, Bağdat'ta öldü. Zenginliği ve yaptırdığı hayır eserleriyle ünlendi: Kûfe'den Mekke'ye uzanan hac yolu boyunca kuyular, havuzlar ve konak yerleri yaptırdığı için bu güzergâh Derb-i Zübeyde adıyla anılmaya başladı. 828'de Tâif yakınlarındaki bir kaynaktan Mekke'ye su getirten Ayn-ı Zübeyde tesisi de onun eseridir.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Zubayda
- FarsçaZubayda
- UrducaZubayda
- BoşnakçaZubejda