Türkân, Eski Türk adı ve unvanı Terken'in uyarlamasıdır; Selçuklu sultanı Melikşah'ın eşi bu adla anılır. Ad Farsçada 'Türkler' diye de okunur. 1935 yılında 14. sıraya kadar yükselen isim, 2025 TÜİK verilerine göre 318. sırada yer alıyor.
Deneyin
Türkân İsminin Anlamı ve Kökeni
Türkân, Eski Türk adlarından Terken'in uyarlamasıdır; sözlükler bu eski adı 'prens, tarkan', yani soylu kişi diye açıklar. Terken, Selçuklu sultanı Melikşah'ın eşinin adı ya da unvanıydı; Orta Asya'da kısa ömürlü bir imparatorluk kuran Alaeddin Harezmşah'ın annesi Türkân Hatun da kimi kaynaklarda Terken Hatun diye anılır. Ad Farsçada 'Türkler' anlamına da gelir ve bazen bu yolda yorumlanır, ama asıl kaynağı Terken'dir. TÜİK kayıtlarında Türkân ismine ilk olarak 1854 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1935 yılında 14. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 318. sırayla listelenmektedir.
Türkân, Eski Türk adlarından Terken'in uyarlamasıdır. Terken, Türk hanedanlarında soylu kişilere verilen tarkan unvanıyla bağlantılı sayılır ve sözlüklerde 'prens, tarkan' diye açıklanır. Karahanlı, Selçuklu ve Harezmşah hanedanlarında (11-13. yüzyıl) hükümdar eşleri ve anneleri bu adla anılırdı: Selçuklu sultanı Melikşah'ın eşi Terken Hatun ile Alaeddin Harezmşah'ın annesi Türkân Hatun (ölümü 1233) en bilinen örneklerdir; ikincisi kaynaklarda hem Türkân hem Terken diye geçer. Ad, Farsçadaki çoğul ekine benzediği için 'Türkler' anlamına da gelir ve zaman zaman bu yolda yorumlanır; Osmanlı Türkçesindeki Türkân yazımı da bu benzerliği yansıtır. Bugün Türkan yazımıyla da kullanılan ad, Cumhuriyet'in ilk yıllarında büyük bir yükseliş yaşadı ve 1935'te 14. sıraya çıktı.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Türkân İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Türkân deyince öne çıkan iki özellik:
Asalet
İsmin ilk akla getirdiği şey asalet — ağırbaşlı, saygı gören, sesini yükseltmeden kendini kabul ettiren bir duruş.
Kararlılık
Bu isim kararlılıkla anılır — bağırarak değil, ısrarla. Zoru gördüğünde vazgeçmeyen, verdiği sözü unutmayan bir karakter. Türk isim geleneğinde böyle adlar sıklıkla bir dilekle verilir: çocuk hayatta sağlam dursun diye.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Türkân, kayıtların başladığı 1850'lerden beri görülen eski bir addır; 19. yüzyılda ve 20. yüzyılın ilk çeyreğinde 145 ile 280. sıralar arasında verildi. 1925'ten sonra olağanüstü hızlı yükseldi: 1929'da 101., 1933'te 72. sıradaydı ve 1935'te 14. sırayla zirvesine ulaştı. 1935'ten 1970'lerin başına dek 14 ile 40. sıralar arasında kalan, döneminin en sevilen kız adlarından biri oldu. 1970'lerin ortasından itibaren geriledi: 1980'de 67., 1990'da 134., 2000'de 217. sıradaydı. 2010'lardan beri 290 ile 340. sıralar arasında dolaşıyor; 2025'te 318. sıradadır. Ad, Yeşilçam yıldızı Türkan Şoray ve hekim Türkan Saylan ile de anılır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 870 kişiden biri
- Yaygın
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Türkân adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Türkân adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Tarihi Figürler
Terken Hatun (Büyük Selçuklu)
11. yüzyıl, ö. 1094, İsfahanBüyük Selçuklu Sultanı Melikşah'ın (1072-1092) eşi, Sultan Mahmud'un annesi. Babası Batı Karahanlı hükümdarı Tamgaç Han İbrahim'dir. Oğlunu veliaht yaptırmak için daha Melikşah sağken vezir Nizâmülmülk'le çekişti; vezirin Ekim 1092'de öldürülmesinden ve bir ay sonra Melikşah'ın ölümünden sonra üvey oğlu Berkyaruk'a karşı taht mücadelesine girişti. 1094'te İsfahan'da öldü. Selçuklu tarihinde devlet yönetimine fiilen karışan hatunların en bilinen örneğidir.
Modern Kültürde
Türkan Şoray
Oyuncu · 1945Yeşilçam sinemasının Sultan lakaplı en ikonik kadın oyuncusu (d. 1945). 222 filmde rol aldı; Vesikalı Yarim (1968), Selvi Boylum Al Yazmalım (1977), Hazal (1980) ve Mine (1982) gibi klasikler filmografisinin başlıca yapıtları arasındadır. Antalya Altın Portakal'da dört kez En İyi Kadın Oyuncu ödülü kazandı (1964, 1968, 1987, 1994); 1991'de Devlet Sanatçısı unvanını aldı.
Türkan Saylan
Edebiyat · 1935Türk dermatolog profesör (1935-2009), Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD) kurucusu (1989). Lepra hastalığıyla mücadele çalışmaları ve özellikle Anadolu'daki kız çocuklarının eğitim burs programlarıyla Türkiye'nin 1990-2000'ler döneminin en tanınan sivil toplum figürlerinden biri oldu.
Ünlü İsimdaşlar
Türkân Şoray
Türk sinemasının 'Sultanı' olarak anılan, onlarca filmde başrol oynayan efsanevi oyuncu.
Türkân Saylan
Türkiye'de çağdaş eğitim için mücadele eden, ÇYDD'nin kurucusu olan dermatoloji profesörü ve sivil toplum öncüsü.
Varyantlar
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- Türkçe (kaynak)Türkan
- FarsçaTürkan
- Azerbaycan TürkçesiTürkan
- ÖzbekçeTurkon
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- TatarcaTörkän