Yaren

Yâren, Farsça yārān sözcüğünden gelir — yār (dost, sevgili, arkadaş) kelimesinin çoğul biçimidir ve "dostlar, yakın arkadaşlar; samimi sohbet topluluğu" anlamına gelir. Klasik Fars-Türk divan ve tasavvuf edebiyatında yârân-ı sâdık (sadık dostlar) ve yâran sohbeti (dost meclisi) ifadeleriyle merkezî bir yer tutan bu ad, Çankırı-Kastamonu yöresinin kadim Yâren Sohbeti halk kültürel geleneğine adını vermiştir.

Farsça yar, Ana İran yara- (arkadaş, yoldaş) kökünden gelir; aynı Hint-Avrupa kök ailesinden gelen Sanskritçe yatar- (arkadaş), Avestaca yara- sözcükleriyle akrabadır. Yaran çoğul biçimi olup Türkçeye yaran → yaren biçiminde yerleşmiştir. Klasik Fars şiirinin merkez imgelerinden biri olan yar kelimesi çift katmanlı anlamıyla kullanılır: zahiri olarak sevgili, dost; batıni/tasavvufi olarak Hakk, Allah. Hafız-ı Şirazi'nin, Sadi'nin, Mevlana'nın gazellerinde yar-ı hakiki (gerçek yar, Allah), yar-ı gönül (gönül dostu) tamlamaları klasikleşmiştir. Türkçede aynı kökten yaren, yaranlık (dostluk), yar-ı vefa (vefalı dost) biçimleri türer. Özel ad olarak kullanımı modern Türkiye'de 1970'ler sonrası yaygınlaşmıştır.