Yaren

Yâren, Farsça yārān (یاران) sözcüğünden gelir — yār (dost, sevgili, arkadaş) kelimesinin çoğul biçimidir ve "dostlar, yakın arkadaşlar; samimi sohbet topluluğu" anlamını taşır. Klasik Fars-Türk divan ve tasavvuf edebiyatında yârân-ı sâdık (sadık dostlar) ve yâran sohbeti (dost meclisi) ifadeleriyle merkezî bir yer tutan bu ad, Çankırı-Kastamonu yöresinin kadim Yâren Sohbeti halk kültürel geleneğine adını vermiştir.

Farsça yār (یار), Proto-İran yāra- (arkadaş, yoldaş) kökünden gelir; aynı Hint-Avrupa kök-ailesinden gelen Sanskritçe yātar- (arkadaş), Avestaca yāra- sözcükleriyle akrabadır. Yārān çoğul biçimi olup Türkçeye yâran → yâren biçiminde yerleşmiştir. Klasik Fars şiirinin merkez imgelerinden biri olan yâr kelimesi çift-katmanlı anlamıyla kullanılır: zahiri olarak sevgili, dost; batıni/tasavvufi olarak Hakk, Allah. Hafız-ı Şirazi'nin, Sadi'nin, Mevlana'nın gazellerinde yâr-ı hakîkî (gerçek yâr, Allah), yâr-ı gönül (gönül dostu) tamlamaları klasikleşmiştir. Türkçede aynı kökten yâren, yâranlık (dostluk), yâr-ı vefâ (vefalı dost) biçimleri türer. Özel ad olarak kullanımı modern Türkiye'de 1970'ler sonrası yaygınlaşmıştır.