Yeşim
Yeşim İsminin Anlamı ve Kökeni
Yeşim, Türkçe halk söyleyişine Çince yi shi (değerli taş) kökenli kelimenin Türkçe yumuşatma biçimidir; antik Asya kültürlerinde değer verilen Nephrite/Jadeite türü açık yeşil-pembe renkli sert taşın adıdır. Eski Türk-Moğol kültüründe yeşim taşı manevi güç ve uzun ömür simgesi olarak görülürdü; Çin imparatorluk hediyelerinde merkez taşlardandır. Türk-İslami halk söyleyişte yeşim taşının manevi bereket çağrışımı vardır.
Türkçe yeşim sözcüğü — yeşim taşı (İngilizce jade) adı verilen yarı kıymetli yeşil renkli taşın adıdır. Kelime Çince yü (jade taşı) kök sözcüğünden Orta-Asya Türk dillerine geçti; Farsça yeşb / Arapça yashm biçimlerinde İslami doğu Akdeniz ticaret dilinde de yer aldı. Yeşim taşı Çin-Moğol-Türk kültürlerinde en değerli yarı kıymetli taşlardan biri sayıldı; imparatorluk mühürleri, dini simge heykelleri ve armağanlar için kullanıldı. Türk-İslam kültüründe de İç-Asya Türk soylu ailelerinin simge taşı olarak benimsendi. Taşın değerli yeşil renkli estetik çağrışımı ismin kültürel saygınlığını oluşturdu.
Popülerlik
Yeşim, 1980-2000 Türkiye'sinin Arapça Çince kökenli yarı kıymetli taş esintili kadın adları dalgasının (Yeşim, İnci, Elmas, Firuze) temsilcilerinden biri olarak 1991'de #46 ile zirvesine ulaştı. Cumhuriyet şehirli aile tercihinin değerli taş estetik adlarına yönelmesinin göstergelerinden. 2025'te #373 sırada — klasik estetik ad olarak sabit orta kullanımda varlığını sürdürüyor.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Yeşim (Çince yu, Yunanca iaspis kökenli) klasik İslami kuyum söyleyişte değerli taşlar arasında yer alır. Klasik divan şiirinde yeşim taşı sevgilinin gözünün yeşil renginin estetik benzetmesinde kullanılır.
Tarihi Figürler
Yeşim taşı İslami sanatta
14-17. yüzyılTimurlu (1370-1507), Safevi (1501-1736) ve Osmanlı saray sanatında yeşim taşı imparatorluk mühürleri, hançer kabzaları ve kaftan süslerinde kullanıldı. Topkapı Sarayı Müzesi'nde büyük-Timurlu ve Safevi yeşim taşı parçaları sergilenir. Yeşim taşının saray kültüründeki değerli simgesel rolü ismin aristokratik estetik çağrışımını kuvvetlendirir.
Modern Kültürde
Yeşim Büber
Oyuncu · 1974Türk oyuncu ve manken (d. 1974). 1990'lar-2000'ler Türk moda ve televizyon sahnesinde tanınan isimlerden biri oldu.
Uluslararası Karşılıkları
- Türkçe (kaynak)Yeşim
- ArapçaYashm
- FarsçaYeşb
- Çince (kök)Yü (玉)