Zekeriya
Zekeriya İsminin Anlamı ve Kökeni
Zekeriya, İbranice Zekharyah — "Yahve hatırladı" anlamından — gelen bir addır; Arapçaya Zakariyya olarak geçti. İslam'ın 25 Kur'ani peygamberinden biridir; Hz. Yahya'nın (Yuhanna Vaftizci) babası ve Hz. Meryem'in vasisidir. Kur'an'da adı yedi kez geçer: Al-i İmran 3:37-38, En'am 6:85, Meryem 19:2 ve 19:7, Enbiya 21:89 ayetleri. Mucizevi bir lütuf olarak yaşlılığında eşinin kısırlığına rağmen Allah'tan oğul istemesi ve Hz. Yahya ile müjdelenmesi klasik İslami peygamber kıssalarının köklü motiflerindendir.
İbranice Zekharyah, iki İbranice unsurun birleşimidir: zakhar (hatırlamak) ve Yah (Yahve — Tanrı'nın kısaltma adı). Birlikte Zekharyah = "Yahve (Tanrı) hatırladı" — yani Tanrı, Hz. Zekeriya'nın yaşlılığında çocuk bağışlama duasını hatırladı/karşıladı anlamı taşır. Tevrat'ta Zacharya peygamberinin (M. Ö. 6. yüzyıl, Zekharyah kitabı) adıdır. Yeni Ahit'te Zachariah, Yuhanna Vaftizci'nin babası olarak yer alır (Luka 1). Arapçaya Zakariyya olarak geçti; Türkçeye Osmanlı dini edebi yoluyla Zekeriya (yumuşak söyleyişle) yerleşti. Zekeriya — Yahya — Meryem — İsa aynı Hz. Meryem dönemine ait Kur'ani peygamber aile silsilesinin parçasıdır.
Popülerlik
Zekeriya, 1850 TÜİK kayıtlarında 100-200 sıralarında bulunur ve 19. yüzyıl Anadolu'sunun yaygın peygamber isimlerinden biriydi. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslami ailelernde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #375 sıradadır.
Popülerlik Trendi
SabitKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Hz. Zekeriya, Kur'ani 25 peygamberden biri ve Hz. Yahya-Hz. Meryem-Hz. İsa silsilesinin manevi öncülerindendir. Yaşlılığında ilahi mucize ile çocuk bağışlanması, Hz. İbrahim ve Hz. Sare anlatısının paralelidir; Allah'ın yaşlılarda mucize doğum bahşetmesi İslam-eskatoloji-vaadinin tekrar eden bir motifidir. Türk-İslam ailelerinde Zekeriya adı koymak çocuğa Hz. Zekeriya'nın sabırlı imanlı manevi mirasını yakıştırma anlamı taşır. Yahudi-Hristiyan-İslam üç İbrahimi dinin ortak peygamber figürüdür.
Kur'an-ı Kerim'de: Meryem Suresi, 2. Ayet
Bu, Rabbinin, kulu Zekeriya'ya olan rahmetinin anılmasıdır.
Tarihi Figürler
Hz. Zekeriya Peygamber
Tahminen M.Ö. 1. yüzyıl, Filistinİsrailoğullarının peygamberlerinden; eşi Elisabe'nin (Hz. İsa'nın annesi Meryem'in akrabası) yaşlılığında ve kısırlığında ilahi bir mucize ile oğlu Hz. Yahya'yı (Yuhanna Vaftizci) dünyaya getirdi (Meryem 2-15, Al-i İmran 37-41). Hz. Meryem'in tapınakta vasisi bakıcısı olarak da Kur'an'da yer alır (Al-i İmran 37). Yahudi rivayetine göre Roma valisi Pontius Pilatus döneminde dini baskı altında testereyle ikiye biçilerek şehit oldu — bu rivayet İslami tefsir geleneğine de aktarıldı.
Edebiyatta ve Folklorda
Kur'an-ı Kerim — Meryem Suresi 2-15, Al-i İmran 37-41
Hz. Zekeriya'nın hayatı, duası ve Hz. Yahya'nın mucizevi doğumu Kur'an'ın Meryem Suresi (19) ve Al-i İmran Suresi'nde detaylı olarak işlenir. Meryem Suresi 19:2-15 Zekeriya'nın oğul arzusu, Allah'ın müjdesi ve Hz. Yahya'nın doğumu anlatısının merkez metnidir. Hz. Zekeriya'nın Rabbi la tadharni fardan wa anta khayru'l-warithin ("Rabbim, beni tek başıma bırakma; Sen varislerin en hayırlısısın", Enbiya 21:89) duası klasik İslami dua örneklerinden biridir.
Uluslararası Karşılıkları
- İbraniceZekharyah
- ArapçaZakariyyā
- İngilizceZacharias / Zachariah
- AlmancaZacharias
- İspanyolcaZacarías
- RusçaZakharya (Захария)
Ünlü İsimdaşlar
Hz. Zekeriya Peygamber
İslam'ın 25 Kur'anî peygamberinden biri; Hz. Yahya'nın babası, Hz. Meryem'in koruyucusu (vasisi).