Zemzem

Zemzem, Arapça Zamzam (زمزم) — Mekke-Mescid-i Harâm'da Kâbe-yakınlarındaki klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki kuyu ve onun kutsal-suyunun adı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Kâbe çevresindeki ünlü kuyu ve bu kuyunun Müslümanlarca kutsal sayılan suyu manasında nitelendirir. Klasik İslamî sîret-rivayetinin söz-merkezi: Hz. İsmâ'îl bebek-iken Hz. Hâcer (Hz. İbrahim'in eşi-Mısırlı-câriyesi) susuzluk-içinde olduğunda, Hz. Hâcer Safâ ile Merve tepeleri arasında yedi-defa-koşarak su-aradı yan-bağlamlı söz-yapısı (klasik İslamî hac-jargonunun söz-merkezindeki al-sa'y — sa'y-koşusu söz-yapısı yan-bağlanır; bk. Sefa maddesi söz-örgüsü; Bakara 2:158 Inna al-Ṣafā wa al-Marwata min sha'ā'iri'llāh yan-bağlamı); Hz. İbrahim'in duâsı sonucu Cebrâ'îl-meleği yer-yarıp Zemzem-kuyusunu fışkırtı yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı. Sonradan Hz. Peygamber'in dedesi 'Abd al-Muṭṭalib (bk. Muttalip maddesi söz-örgüsü) Zemzem-kuyusunu yeniden-keşf-etti yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi. Klasik İslamî hadis-edebî söyleminde Hz. Peygamber'in Mā' Zamzama li-mā shuriba lahu ("Zemzem-suyu, niyetle-içildiği şey içindir" — İbn Mâce, al-Manāsik 78 yan-bağlamlı söz-yapısı) hadisi yan-bağlanır; klasik İslamî hac-zemzem söz-yapısının söz-imgesi. 169 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #365 sıradadır.

Arapça Zamzam (زمزم), Mekke-Mescid-i Harâm'da Kâbe-yakınlarındaki klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki kuyu ve onun kutsal-suyunun adı. Adın etimolojisi tartışmalıdır; klasik söz-örgüsünde iki-yan-yorumlu söz-yapısı yan-bağlanır: (1) z-m-z-m — "mırıldanmak; suyun-fışkırması yan-yorumlu söz-yapısı"; klasik halk-Arapça söz-yapısı; (2) klasik İslamî sîret-rivayetinde Hz. Hâcer'in zummī zummī ("birikiver, birikiver" yan-bağlamlı söz-yapısı) sözünden türediği yan-rivayet (klasik söz-örgüsünün rivayet-yan-bağlamı). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Kâbe çevresindeki ünlü kuyu ve bu kuyunun Müslümanlarca kutsal sayılan suyu manasında nitelendirir. Klasik İslamî sîret-rivayetinin söz-merkezi: Hz. İbrahim Hz. Hâcer'i (Mısırlı-câriyesi) ve onun bebek-oğlu Hz. İsmâ'îl'i Allah'ın emriyle Mekke'ye getirip yalnız-bıraktı yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi (İbrahim 14:37 Rabbanā innī askantu min dhurriyyatī bi-wādin ghayri dhī zar' 'inda baytika al-muḥarram — "Rabbim! Soyumdan bir-kısmını ekin-bitmeyen-bir-vâdîye, senin haram-evinin yanına yerleştirdim" yan-bağlamlı söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı). Hz. İsmâ'îl bebek-iken Hz. Hâcer (Hz. İbrahim'in eşi-Mısırlı-câriyesi) susuzluk-içinde olduğunda, Hz. Hâcer Safâ ile Merve tepeleri arasında yedi-defa-koşarak su-aradı yan-bağlamlı söz-yapısı; klasik İslamî hac-jargonunun söz-merkezindeki al-sa'y — sa'y-koşusu söz-yapısı yan-bağlanır (bk. Sefa maddesi söz-örgüsü; Bakara 2:158 Inna al-Ṣafā wa al-Marwata min sha'ā'iri'llāh fa-man ḥajja al-bayta awi-'tamara fa-lā junāḥa 'alayhi an yaṭṭawwafa bi-himā — "Şüphesiz Safâ ile Merve, Allah'ın işâretlerindendir" yan-bağlamı). Hz. İbrahim'in duâsı sonucu Cebrâ'îl-meleği (bk. Cebrail maddesi söz-örgüsü) yer-yarıp Zemzem-kuyusunu fışkırtı yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik söz-örgüsüne göre Cebrâ'îl-meleği topuğuyla yere-vurdu, Zemzem-suyu fışkırdı, Hz. Hâcer ellerini-uzatıp suya bend-yaptı, zummī zummī sözüyle suya hitâb-etti yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi. Sonradan Mekke-tarihinde Zemzem-kuyusu Cürhüm-kabilesi tarafından kapatıldı yan-bağlamlı söz-yapısı; klasik söz-örgüsüne göre Hz. Peygamber'in dedesi 'Abd al-Muṭṭalib (bk. Muttalip maddesi söz-örgüsü) rüyasında Zemzem-kuyusunun yerini görüp keşf-etti yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi; klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi. Klasik İslamî hadis-edebî söyleminde Hz. Peygamber'in Mā' Zamzama li-mā shuriba lahu ("Zemzem-suyu, niyetle-içildiği şey içindir" — İbn Mâce al-Manāsik 3062; Aḥmad ibn Ḥanbal Musnad 14849 yan-bağlamlı söz-yapısı) hadisi klasik İslamî hac-zemzem söz-yapısının söz-imgesi; innahā mubārakah, innahā ṭa'āmu ṭu'm ("O bereketlidir, doyurucu-yiyecektir" — Müslim, Faḍā'il al-Ṣaḥāba 132 yan-bağlamlı söz-yapısı) hadis-i şerifi klasik İslamî zemzem-onursal söz-yapısının söz-imgesi. Klasik İslamî hac-jargonunda hac-ve-umre yapan-mü'minlerin Zemzem-suyu içip âile-fertlerine de hediye-getirmesi klasik İslamî sîret-mirasının söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Zemzem / Zamzam yan-formlarında yerleşmiştir.