Abdulcelil

Abdulcelil, Arapça 'Abd al-Jalīl (عبد الجليل) — 'abd ("kul, hizmetkâr") ve al-Jalīl ("yüce, ululuk-sahibi, ihtişamlı; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından") söz-unsurlarının terkibinden — Yüce-Celîl-Allah'ın kulu, ululuk-sahibi-Allah'ın hizmetkârı anlamlarına gelir. al-Jalīl (الجليل), Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sının söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik İslamî söz-örgüsünde al-Jalāl (celâl, ululuk) ve al-Jamāl (cemâl, güzellik) çifti — sıfat-yansımalarının söz-merkezi yan-yorumu yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de al-Jalāl söz-yapısı söz-merkezi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi: Rahmân 55:27 Wa-yabqā wajhu rabbika dhū al-jalāli wa al-ikrām — "Senin Rabbinin, ululuk ve ikrâm sahibi yüzü kalır"; Rahmân 55:78 Tabāraka-smu rabbika dhī al-jalāli wa al-ikrām — "Ululuk ve ikrâm sahibi olan Rabbinin adı yücelendi". 'Abd- başlangıçlı compound theofor erkek adlarının (bk. Abdullah, Abdurrahman, Abdulbari, Abdulhalik maddeleri yan-form söz-örgüsü) ailesinden söz-merkezindeki yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. 170 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #437 sıradadır.

Arapça 'Abd al-Jalīl (عبد الجليل), iki Arapça söz-unsurunun terkibinden yapılmıştır: 'abd ("kul, hizmetkâr; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde '-b-d kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; bk. Abdullah, Abdurrahman, Abdulbari maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve al-Jalīl ("yüce, ululuk-sahibi, ihtişamlı; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde j-l-l kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; jalla — yüce-oldu, al-jalāl — celâl-ululuk, al-Jalīl — Yüce-Celîl, al-Tajallī — tecellî-yan-form söz-yapısı, al-ijlāl — yüce-bilme, al-mujallal — yan-form söz-yapısı, Celile — dişil-yan-form; bk. Celile maddesi yan-form söz-örgüsü, İclal — al-Ikrām yan-bağlamı; bk. İclal maddesi yan-form söz-örgüsü yan-örgüsü"). al-Jalīl (الجليل), Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sının söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik İslamî söz-örgüsünde al-Jalāl (celâl, ululuk) ve al-Jamāl (cemâl, güzellik) çifti — sıfat-yansımalarının söz-merkezi yan-yorumu yan-bağlanır; klasik tasavvuf-edebî söyleminde tecellî-yi celâl (celâl-tecellîsi — Allah'ın korkutucu-yan-yansıması) ve tecellî-yi cemâl (cemâl-tecellîsi — Allah'ın sevgi-yan-yansıması) iki-yan-form söz-yapısının söz-merkezi yan-yorumu klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de al-Jalāl söz-yapısı söz-merkezi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi: (1) Rahmân 55:27 Wa-yabqā wajhu rabbika dhū al-jalāli wa al-ikrām — "Senin Rabbinin, ululuk ve ikrâm sahibi yüzü kalır" — bk. Celile maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada; (2) Rahmân 55:78 Tabāraka-smu rabbika dhī al-jalāli wa al-ikrām — "Ululuk ve ikrâm sahibi olan Rabbinin adı yücelendi" yan-bağlamlı söz-yapısı; (3) Rahmân 55:13 vd. Fa-bi-ayyi ālā'i rabbikumā tukadhdhibān — yan-bağlamlı söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik İslamî tasavvuf-edebî söyleminde al-Jalāl — Allah'ın celâl-yan-yansıması (Allāhu Akbar — yüce-onursal söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi); klasik Sünni-mufessirler söz-örgüsünde Subḥāna dhī al-Jalāli wa al-Ikrām (Ululuk-İkrâm-Sahibinin tesbihi) yan-form söz-yapısı klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır. 'Abd- başlangıçlı compound theofor erkek adlarının (bk. Abdulbari maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Abdullah, Abdurrahman, Abdurahman, Abdulkerim, Abdurrahim, Abdulhamit, Abdulvahap, Abdulaziz, Abdulbaki, Abdulhakim, Abdulhalim, Abdulmecit, Abdulselam, Abdulbari, Abdulcelil, Abdulhalik yan-örgüsü) ailesinden söz-merkezindeki yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik Sünni-İslamî sîret-tasavvuf söz-örgüsünde 'Abd al-Jalīl yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Abdülcelîl / Abdulcelil yan-formunda yerleşmiştir.