Cenap

Cenap, Arapça janāb (جناب) — j-n-b (yan-yapı, kıyı, yan-yansıyan) kökünden — şeref, onur, büyüklük, onursal-yan-yapı, klasik halk-Pers-Türk-İslamî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Şeref, onur ve büyüklük manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-jānib (yan, kıyı), al-ijtinâb (kaçınma), al-jannāb (yan-form söz-yapısı), al-Janāb al-Mukarram (Yüce-Cenâb yan-form söz-yapısı), Janāb-i Ḥaqq (Hakk-Cenâbı; klasik halk-tasavvuf söz-yapısı), Cenâb-ı Allâh (Allâh-Cenâbı), Cenâb-ı Peygamber (Peygamber-Cenâbı) yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde Cenâb — onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge: pâdişâh için Cenâb-ı Mülk, vezîr için Cenâb-ı Devlet, ulemâ için Cenâb-ı 'İlm, sahabi için Cenâb-ı Sahâbî yan-form söz-yapıları klasik halk-onursal söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. *En bilinen taşıyıcılarından Cenap Şahabettin*** (1871-1934) — Servet-i Fünûn şâir-yazar; klasik 20. yüzyıl Türk edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge. 96 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #438 sıradadır.

Arapça janāb (جناب), j-n-b ("yan-yapı, kıyı, yan-yansıyan; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde j-n-b kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-jānib — yan-kıyı, al-ijtinâb — kaçınma, al-jannāb — yan-form söz-yapısı, al-Janāb al-Mukarram — Yüce-Cenâb yan-form söz-yapısı, Janāb-i Ḥaqq — Hakk-Cenâbı; klasik halk-tasavvuf söz-yapısı, Cenâb-ı Allāh — Allâh-Cenâbı, Cenâb-ı Peygamber — Peygamber-Cenâbı, al-Junūb — yan-yan-yapı söz-yapısı, al-mujnab — yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") kökünden — şeref, onur, büyüklük, onursal-yan-yapı, klasik halk-Pers-Türk-İslamî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Şeref, onur ve büyüklük manasında nitelendirir. Klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde Cenâb — onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge: pâdişâh için Cenâb-ı Mülk (Mülk-Cenâbı), vezîr için Cenâb-ı Devlet (Devlet-Cenâbı), ulemâ için Cenâb-ı 'İlm (İlim-Cenâbı), sahabi için Cenâb-ı Sahâbî (Sahâbî-Cenâbı), Hz. Peygamber için Cenâb-ı Risâlet-penâhî (Risâlet-Cenâbı) yan-form söz-yapıları klasik halk-onursal söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-tasavvuf-edebî söyleminde Janāb-i Ḥaqq (Hakk-Cenâbı), Janāb-i Mevlâ (Mevlâ-Cenâbı), Janāb-i Yâr (Yâr-Cenâbı) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. En bilinen taşıyıcısı: Cenap Şahabettin (Janāb Shihāb al-Dīn, 1871-1934) — Servet-i Fünûn şâir-yazar; klasik 20. yüzyıl Türk edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge; Tâmâtî (1899-1900 şiir-mecmuası), Hac Yolunda (1909, klasik Türk seyahatname söz-örgüsünün söz-merkezi eseri), Evrak-ı Eyyâm (1915), Nesr-i Harp ve Nesr-i Sulh (1918) yan-form eserlerinin söz-imgesi yan-bağlanır; klasik Türk-Servet-i Fünûn-Edebiyât-ı Cedîde söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapı. Klasik halk-Pers söz-örgüsünde Janāb-Pîr (Cenâb-pîr; klasik halk-tasavvuf-onursal söz-yapısı) yan-form söz-yapıları yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Cenâb / Cenap yan-formunda yerleşmiştir. Cenap özellikle 1929'dan itibaren Cumhuriyet'in laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern erkek adı oldu.