Cemile
Cemile İsminin Anlamı ve Kökeni
Cemile, Arapça jamīla sözcüğünden gelir ve "güzel, alımlı, estetik olarak hoş kadın" anlamına gelir; j-m-l (güzel olmak, alımlı olmak) kökünün dişil sıfat biçimidir — eril karşılığı jamīldir. Aynı kökten Arapça jamāl (güzellik), tajammul (süslenme, güzelleşme), jumla (cümle — güzel dizilmiş sözler) sözcükleri gelir. 175 yılı aşkın TÜİK kayıtlı kullanım ve 1930'da Türkiye'nin #10 en popüler kız ismi konumuyla Türkçenin en eski Arapça klasik kadın isimlerindendir.
Arapça jamila, j-m-l (güzel olmak, alımlı olmak) kökünün faila kalıbındaki dişil sıfat biçimidir. Aynı kökten Arapça jamal (güzellik — Allah'ın sıfatlarından biri el-Cemil (Güzel olan)), jamil (güzel erkek), tajammul (süslenme) gelir. Aynı kökten ayrıca tajammala (güzelleşme), jumla (cümle — sözlerin güzel dizilişi), jamaa (topluluk — bir arada güzel duran) türemiştir. Aynı kök ayrıca Arapça jamal (deve) kelimesinin kökeni de sayılır — eski Arap estetiğinde deve en güzel yaratılmış hayvan olarak kabul edilirdi. Hz. Peygamber'in hadisi "innallaha jamil yuhibbu al-jamal" (Allah güzeldir, güzelliği sever — Müslim) İslami estetik teolojisinin temel ilkesidir ve Cemile adının İslami kültürel dayanağıdır. Türkçede Osmanlı döneminden beri Cemile biçiminde kesintisiz kullanılır.
Popülerlik
Cemile, TÜİK kayıtlarında 1850'den bu yana sürekli görülen çok eski bir Arapça klasik kadın ismidir — 1850'de top-30 içindeydi (#21). 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başı ismin yavaş istikrarlı yükseliş dönemidir: 1885'te top-20'ye (#19) ve 1930'da #10 ile Türkiye'nin onuncu en popüler kız ismi konumuna ulaştı. Cumhuriyet dönemi öz Türkçe kadın isim dalgası (Sevim, Ayla, Aysel) ve 1970'ler sonrası modern İslami isimlerin yükselişiyle birlikte kademeli gerileme süreciyle 2025'te #335 sıraya geldi. 175 yıllık kesintisiz kullanımıyla Arapça estetik kökenli Türk-İslami klasik kadın isim geleneğinin en dayanıklı örneklerinden biridir.
Popülerlik Trendi
DüşüyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Modern Kültürde
Türk dizilerinde Cemile karakterleri
Dizi · 20002000 sonrası çeşitli Türk dizi ve filmlerinde Cemile adını taşıyan karakterler yer aldı; özellikle tarihi dönem yapımlarında Osmanlı-Anadolu kadın tiplerini canlandıran karakter adı olarak sık kullanıldı. İsmin klasik geleneksel çağrışımının modern dizi kültüründeki taşıyıcılığını sürdürür.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Jamīla
- FarsçaJamīla
- UrducaJamīla
- Boşnakça / ArnavutçaDžamila / Xhemile
Ünlü İsimdaşlar
Cemile Sultan
Osmanlı hanedan üyesi (1843-1915). Sultan Abdülmecid'in kızı, II. Abdülhamid'in kız kardeşi; eşi Mahmud Celaleddin Paşa ile birlikte 19. yüzyıl sonu Osmanlı saray çevresinin önde gelen figürlerindendi.
Cemile Giousouf
Türk asıllı Alman siyasetçi (d. 1978). Hıristiyan Demokrat Birlik (CDU) partisi üyesi olarak 2013-2017 arası Almanya Federal Meclisi'nde milletvekilliği yaptı; CDU'da meclise giren ilk Müslüman kadın olarak tarihe geçti.
Cemile İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Cemile isminin en çok kullanıldığı iller.