Didar

Didar, Pers dīdār (دیدار) — dīdan- ("görmek, müşahede-etmek") fiil-kökünden — yüz, çehre, görünüş, sevgili-yan-yansıyan, klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yüz, çehre manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden dīdan (görmek), dīda (göz), dīdgāh (bakış-noktası), dīda-i 'ārif (ârif-gözü), dīda-bān (gözcü), al-dīdār (yan-form söz-yapısı), bē-dīdār (görüşemez-yan-yapı) yan-örgüsü yan-bağlanır. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde dīdār-ı yâr (sevgili-yüzü), dīdār-ı Ḥaqq (Hakk-yüzü; klasik halk-tasavvuf söz-yapısı), dīdār-ı Ka'ba (Kâbe-yüzü), dīdār-ı Mevlânâ (Mevlânâ-yüzü) yan-form söz-yapıları sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik İslamî tasavvuf-edebî söyleminde dīdār-ı Ilāhī (İlâhî-yüz; klasik halk-tasavvuf söz-yapısı), liqā' Allāh (Allah'a-kavuşma — Kehf 18:110 fa-l-ya'mal 'amalan ṣāliḥan wa-lā yushrik bi-'ibādati rabbihi aḥadā yan-bağlamı yan-bağlanır) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Didar özellikle Anadolu kırsal-bölge halk-zarafet ailelerinin sevdiği klasik kız adı oldu. 152 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #420 sıradadır.

Pers dīdār (دیدار), dīdan- ("görmek, müşahede-etmek; klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden dīdan — görmek, dīda — göz, dīdgāh — bakış-noktası, dīda-bān — gözcü, dīda-i 'ārif — ârif-gözü, dīda-i ḥaqq-bīn — hakk-gören-göz, dīda-i 'aql — akıl-gözü, dīda-i ḫudā-bīn — Allah-gören-göz, bē-dīdār — görüşemez-yan-yapı, al-dīdār — yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") fiil-kökünden — yüz, çehre, görünüş, sevgili-yan-yansıyan, klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yüz, çehre manasında nitelendirir. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Nizâmî Gencevî (1141-1209) gibi büyük şâirler-pîrler tarafından dīdār söz-yapısı sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge ve Hakk-yüzü tasavvuf söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge şeklinde işlenir; dīdār-ı yâr (sevgili-yüzü), dīdār-ı Ḥaqq (Hakk-yüzü; klasik halk-tasavvuf söz-yapısı), dīdār-ı Ka'ba (Kâbe-yüzü), dīdār-ı Mevlânâ (Mevlânâ-yüzü), dīdār-ı 'aşk (aşk-yüzü), dīdār-ı 'ārifân (âriflerin-yüzü), dīdār-ı bāqī (kalıcı-yüz), dīdār-i Yâr-i Mevlânâ (Mevlânâ-Yâr-yüzü) yan-form söz-yapıları klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik İslamî tasavvuf-edebî söyleminde dīdār-ı Ilāhī (İlâhî-yüz; klasik halk-tasavvuf söz-yapısı), liqā' Allāh (Allah'a-kavuşma — klasik İslamî tasavvuf-doktrininin söz-merkezi söz-yapısı; Kehf 18:110 fa-l-ya'mal 'amalan ṣāliḥan wa-lā yushrik bi-'ibādati rabbihi aḥadā yan-bağlamı yan-bağlanır; klasik Sünni-tasavvuf söz-örgüsünde al-Liqā' al-Akbar (En-Yüce-Karşılaşma) onursal-yan-form söz-yapısı yan-bağlanır), dīdār-ı evliyâ (evliyâ-yüzü), dīdār-ı al-Maḥbūb (Sevgili-yüz) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünde Didar — sevgili-yan-yansıyan-yüz söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Didar-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği, Didar-yârın-yumuşak-yan-yan-zarafeti, Didar-yârın-cemâl-yan-yan-yapısı yan-form söz-yapıları yer aldı. Didar özellikle 1873'ten itibaren Anadolu kırsal-bölge halk-zarafet ve klasik halk-tasavvuf ailelerinin sevdiği klasik kız adı oldu (Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk halk-yumuşak-söyleyiş bölgelerinde klasik halk-zarafet söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır).