Gazel, ad olarak çoğu zaman Gazal adının bir söylenişidir ve 'ceylan' demektir; aynı sözcük divan edebiyatında aşkı işleyen şiir türünün de adıdır. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #364).
Deneyin
Gazel İsminin Anlamı ve Kökeni
Gazel, iki anlamla bilinen Arapça kökenli bir kız adıdır. Ad olarak çoğu zaman Gazal adının bir söylenişidir ve 'ceylan' demektir; ceylan, Doğu şiirinde sevgilinin narin güzelliğinin simgesidir. Sözcüğün öbür anlamı divan edebiyatındaki gazeldir: aşkı işleyen, son beytinde şairin mahlasının geçtiği lirik şiir; Hafız, Fuzuli, Baki ve Nedim bu türün ustalarıdır. İki sözcük Arapçada aynı köktendir. TÜİK kayıtlarında Gazel ismine ilk olarak 1864 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1875 yılında 150. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 364. sırayla listelenmektedir.
Gazel, Arapça gazel sözcüğünden gelir; "işve, sevgiliyle söyleşmek, aşk sözü söylemek" demektir. Başlangıçta bağımsız bir tür değildi: uzun Arap kasidelerinin aşk konulu giriş bölümüydü, zamanla ayrılıp kendi başına şiir oldu. Türü olgunlaştıran Fars şairleri Sadi ve Hafız'dır; Türk divan edebiyatında Fuzuli, Baki ve Nedim zirveye taşımıştır. Gazel çoğunlukla beş ile on beş beyittir; her beyitte aşkın ya da tasavvufi arayışın başka bir yüzü işlenir, şair mahlasını son beyitte anar. Türk halk müziğinde sözcüğün ayrı bir anlamı vardır: serbest ölçüyle, uzun hava tarzında okunan doğaçlama söyleyişe gazel denir. Ceylan anlamındaki gazal da aynı Arapça kökten gelir ve kişi adı olarak Gazel çoğu örnekte bu sözcüğün, yani Gazal adının bir söylenişidir. Ad Hatay'ın Arapça konuşulan kesiminde erkek adı, Kürt illerinde ve İç Anadolu'nun bir kısmında kadın adı olarak kullanılır.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 11 Ekim – 7 Kasım
Gazel İsminin 2 Farklı Anlamı
Divan şiirinin aşk temalı nazım biçimi
ArapçaKlasik divan edebiyatında gazel, 5-15 beyitlik, çoğunlukla aşkı işleyen ve son beyitte şairin mahlasının geçtiği nazım biçimidir. Fuzûlî ve Bâkî'nin gazelleri türün başyapıtlarıdır. Bu okuyuş ada edebi bir derinlik katar.
Ceylan
Arapça (gazâl)Aynı kökten gelen gazâl ceylan demektir; Arap şiirinde sevgilinin bakışı ceylana benzetilir. Şiir türünün adı da bu sevgili anlatımından doğmuştur. İki anlam bu yüzden ayrı değil, iç içedir.
Gazel İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Gazel deyince öne çıkan üç özellik:
Zarafet
Zarafet, bu ismin en belirgin yanı. İnce düşünen, kırmadan söyleyen, ayrıntıyı gören bir duruş. Türkçede zarafet dış görünüşten çok tavırla ilgilidir.
Hayal Gücü
Elindekiyle yetinmeyip yenisini deneyen, aklındakini bir işe dönüştüren bir tavır. Yaratıcılık burada süslemek değil, kurmak.
Huzur
Bu isim dinginlikle anılır: acele etmeyen, kriz anında elini titretmeyen, kendi ritmini koruyan bir karakter. Sakinlik burada kayıtsızlık değil, dengede durmak demektir.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Gazel, 1864'ten itibaren TÜİK kayıtlarında yer alan zarif bir kadın adıdır; özellikle Cumhuriyet kuşağı şehirli orta-tabaka ailelerinin sevdiği klasik bir tercih olarak görünür. 1990-2025 arası popüler tercihler arasında 200-450 sıralarında yer aldı ve 2025'te #364 sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 33.000 kişiden biri
- Nadir
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Gazel adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Gazel adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Edebiyatta ve Folklorda
Dîvân-ı Hâfız (14. yüzyıl)
Hâfız-ı Şîrâzî · 1390Klasik Pers gazel şiirinin doruk noktasıdır. Yaklaşık 500 gazel içeren Divan, Pers-İslam edebiyatının dünya çapındaki etkisinin merkezi kaynağı olup Osmanlı divan şairleri üzerinde belirleyici bir etki bıraktı; Goethe'nin Vest-östlicher Divan (1819) eseri Hafız etkisinde kaleme alınmıştır.
Sa'di Şirazi, Bostan / Gülistan (1257-58)
Sa'di Şirazi · 1258Fars-İslam ahlak ve öğüt edebiyatının iki klasik eseri. Gülistan nesirle şiirin iç içe geçtiği öğüt hikâyeleri kitabı, Bostan ahlak ve fazilet temalı manzum eserdir; Sa'dî gazelleriyle de ünlüdür ve her iki kitap Osmanlı divan şairlerinin temel öğrenim kaynaklarındandır.
İkizler İçin
Gazel İçin İkiz Kardeş İsimleri
Tüm ikiz isimleri →- İkiz Kız İsimleri
Gazel & Rima
İkisi de ceylanla anılır; Gazel aynı zamanda divan şiirinin bir nazım biçimidir.
İkiz Kız İsimleri →
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapçael-Ğazal
- FarsçaĞazal
- İngilizce/AvrupaGhazal
- Türkçe (diğer yazımlar)Gazel