Gazel ismi “Divan şiirinin aşk temalı nazım biçimi; ayrıca ceylan” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #364).
Gazel İsminin Anlamı ve Kökeni
Gazel, Arapça el-gazal sözcüğünden gelen bir kız adıdır ve iki paralel anlam taşır. Birincisi klasik divan edebiyatındaki gazel nazım biçimidir; 5-15 beyitli, aşk temalı ve son beyitte şairin mahlasının geçtiği lirik şiir formudur. Hafız (1315-1390), Fuzuli (1494-1556), Baki (1526-1600) ve Nedim (1681-1730) bu nazım biçiminin zirvelerindendir. İkinci anlamı Arapça ğazal (ceylan, gazal) sözcüğüyle akraba olduğu kabul edilen yorumdur; bu okuma sevgilinin narin güzelliğini tasvir eden standart bir benzetme oluşturur. Türk halk müziğinin uzun hava türündeki yöresel adı da gazeldir.
Gazel, Arapça gazel sözcüğünden gelir; "sevgiliyle söyleşmek, aşk sözü söylemek" demektir. Başlangıçta bağımsız bir tür değildi: uzun Arap kasidelerinin aşk konulu giriş bölümüydü, zamanla ayrılıp kendi başına şiir oldu. Türü olgunlaştıran Fars şairleri Sadi ve Hafız'dır; Türk divan edebiyatında Fuzûlî, Bâkî ve Nedîm zirveye taşımıştır. Gazel çoğunlukla beş ile on beş beyittir; her beyitte aşkın ya da tasavvufi arayışın başka bir yüzü işlenir, şair mahlasını son beyitte anar. Türk halk müziğinde sözcüğün ayrı bir anlamı vardır: serbest ölçüyle, uzun hava tarzında okunan doğaçlama söyleyişe gazel denir. Ceylan anlamındaki gazâl ile akrabalığı sık dile getirilse de sözlükler bu bağı kesinleştirmez.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Gazel İsminin 2 Farklı Anlamı
Divan şiirinin aşk temalı nazım biçimi
ArapçaKlasik divan edebiyatında gazel, 5-15 beyitlik, çoğunlukla aşkı işleyen ve son beyitte şairin mahlasının geçtiği nazım biçimidir. Fuzûlî ve Bâkî'nin gazelleri türün başyapıtlarıdır. Bu okuyuş ada edebi bir derinlik katar.
Ceylan
Arapça (gazâl)Aynı kökten gelen gazâl ceylan demektir; Arap şiirinde sevgilinin bakışı ceylana benzetilir. Şiir türünün adı da bu sevgili anlatımından doğmuştur. İki anlam bu yüzden ayrı değil, iç içedir.
Gazel İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Gazel deyince öne çıkan üç özellik:
Zarafet
Zarafet, bu ismin en belirgin yanı. İnce düşünen, kırmadan söyleyen, ayrıntıyı gören bir duruş. Türkçede zarafet dış görünüşten çok tavırla ilgilidir.
Hayal Gücü
Elindekiyle yetinmeyip yenisini deneyen, aklındakini bir işe dönüştüren bir tavır. Yaratıcılık burada süslemek değil, kurmak.
Huzur
Bu isim dinginlikle anılır: acele etmeyen, kriz anında elini titretmeyen, kendi ritmini koruyan bir karakter. Sakinlik burada kayıtsızlık değil, dengede durmak demektir.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Deneyin
Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.
Popülerlik Hikâyesi
Gazel, 1864'ten itibaren TÜİK kayıtlarında yer alan zarif bir kadın adıdır; özellikle Cumhuriyet kuşağı şehirli orta-tabaka ailelerinin sevdiği klasik bir tercih olarak görünür. 1990-2025 arası popüler tercihler arasında 200-450 sıralarında yer aldı ve 2025'te #364 sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 33.000 kişiden biri
- Nadir
Gazel ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Gazel adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Gazel adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Edebiyatta ve Folklorda
Hafız Şirazi, Divan-i Hafez (14. yüzyıl)
Hace Şems el-Din Muhammed Hafez-i Şirazi · 1390Klasik Pers gazel şiirinin doruk noktasıdır. Yaklaşık 500 gazel içeren Divan, Pers-İslam edebiyatının dünya çapındaki etkisinin merkezi kaynağı olup Osmanlı divan şairleri üzerinde belirleyici bir etki bıraktı; Goethe'nin Vest-östlicher Divan (1819) eseri Hafız etkisinde kaleme alınmıştır.
Sa'di Şirazi, Bostan / Gülistan (1257-58)
Sa'di Şirazi · 1258Pers-İslam hikemi ve gazel edebiyatının iki kurucu eseri. Gülistan nesir-şiir karışık hikemi hikâyeler kitabı, Bostan ahlak-ve-fazilet temalı manzum eserdir; Osmanlı divan şairlerinin temel öğrenim kaynaklarındandır.
Deneyin
Gazel soyadınızla nasıl duruyor?
Soyadınızı yazın; ses akışını, ritmi ve anlam ilişkisini birlikte değerlendirelim.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaal-Ghazal
- FarsçaGhazal
- İngilizce/AvrupaGhazal
- Türkçe (diğer yazımlar)Gazel