Gül
Anlam ve Köken
Gül, katmerli ve kokulu çiçekleri olan gülgillerin örnek bitkisinin adıdır. Türk kültüründe güzellik, zarafet ve sevginin sembolü olarak kabul edilen bu isim, doğanın en değerli çiçeklerinden birinin adını taşır.
Farsça gul (گل) — "çiçek; özellikle-gül-çiçeği (Rosa sp.)" anlamındaki kelime. Proto-İran wṛda- kökünden türer — aynı Hint-Avrupa kök-ailesi Yunanca rhódon (rose), Latince rosa, Ermenice vard, Gürcüce vardi kelimeleri ile akrabadır. Fars-Osmanlı divan-şiirinin omurga-metaforu olan gül, sevgilinin-güzelliği, aşkın-güzel-yüzü, bahçenin-merkezi olarak yüzlerce-klasik-şiirin temel-imgesi. Aynı kelime-ailesinden gülistan (gül-bahçesi — Sâdî Şîrâzî'nin 1258 şaheseri), gülnar (nar-çiçeği), gülfem (gül-ağızlı-sevgili), gülnihal (taze-gül-fidanı — Phase 4 BI'de nihal eş-tranche-enriched) kelimeleri gelir. Türkçeye Osmanlı-klasik-edebiyat-kültürü-etkisiyle yerleşti; 1851'de #62 ile zirvesine ulaştı.
Popülerlik
Gül, 1851'de #62 ile zirvesine ulaşan Tanzimat-öncesi Fars-divan-edebiyatı kökenli kadın-ad havuzunun temsilcilerinden biri — Türkçe-kadın-ad havuzunun en-kadim ve yaygın üyelerinden biridir. Abdullah Gül'ün Cumhurbaşkanlığı soyadı-olarak ismin siyasi-görünürlüğünü de oluşturdu. 2020'lerde sabit trendde klasik-gül-estetik isimlerinin kalıcı-popülaritesini sürdürüyor.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Abdullah Gül
1950-, Kayseri-AnkaraTürkiye Cumhuriyeti'nin 11. Cumhurbaşkanı (2007-2014); AKP kurucu-ekibinin üyelerinden biri. 2007-2014 Cumhurbaşkanlığı döneminde Türkiye'nin AB-katılım-sürecinde dış-politika çabalarını yürüttü. Cumhurbaşkanlığına seçilişi Türk-siyasetinde başörtülü-eş-sorunu tartışmalarıyla birlikte sembolik-bir-dönüm-noktasıydı. Tartışmalı-ancak-merkezi siyasi-figürlerden biri olarak Türk-yakın-dönem siyasi-tarihinde yer alır.
Edebiyatta ve Folklorda
Gülistân
Sâdî Şîrâzî · 1258Fars klasik-edebiyatının en-etkili-eserlerinden biri; Sâdî-Şîrâzî'nin (1210-1291, Phase 3 AW'de sadi ayrıntılı enriched) nasihât ve hikmet nesri-şiir-karışımı eseri. Gülistân 8 bahçe-bölümünde düzenlenmiş; sekiz-yüz-yıl-boyunca Osmanlı-Fars-Türk-Hint medrese-eğitiminin temel-metni olarak okutuldu. Gül-bahçesi metaforunu-ahlak-ilmi-kitabı-olarak kullanması Fars-edebiyatının-ahlâki-estetik mirasını özetler.
Divan Şiirinde Gül-Bülbül-Gonca İkililer
Fars-Osmanlı divan-şiirinin merkezi-metafor-kümesi: gül-bülbül (aşk-aşık ilişkisi), gül-gonca (açılmamış-güzellik, Phase 3 BF'de gonca enriched), gül-diken (sevgili-aşığın-acısı). Fuzulî (BN'de Tier-A enriched), Nedîm (AX'de enriched), Şeyh Galib (BE'de Tier-A enriched) divanlarında bu-metafor-kümesi yüzlerce-kez geçer. Gül-diken paradoksu aşkın-tatlı-acılığını ifade eder.
Modern Kültürde
Müslüm Gürses - Kimseler Gelmez
MüzikTürk popüler-müziğinde gül kelimesi binlerce-şarkıda yer aldı. Ayrıca klasik Türk sanat-musikisinin standart-repertuvarında Gül yüzünde göreli, Gülpembe, Ayrılık yâr gibi yüzlerce eserde gül-sevgili metaforu merkez-imgesi olarak kullanıldı.
Uluslararası Karşılıkları
- Farsça (kaynak)Gul (گل)
- UrducaGul (گل)
- Azerbaycan TürkçesiGül
- Ermenice (kardeş-kök)Vard (վարդ)
- Yunanca (kardeş-kök)Rhódon (ρόδον)
- İngilizce (kardeş-kök)Rose
Gül ile İkili İsimler
Birlikte sık kullanılan ikili isim önerileri
Ünlü İsimdaşlar
Gül Gölge
oyuncuTürk TV sunucusu, manken ve oyuncu
Gül Esin
partizanTürkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın muhtarı