Güldeniz

Güldeniz, Pers-Türkçü compound: gül (Pers — "gül-çiçeği, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve deniz (Türkçü — "deniz, klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-unsurlarının terkibinden gül-deniz, deniz-gibi-coşkulu-güzel, çoşkun-zarafet, klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Deniz gibi coşkulu güzel manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden Gül (yan-form söz-yapısı; bk. Gül maddesi yan-form söz-örgüsü), Gülşen, Gülay, Gülbahar, Gülnur, Gülnaz, Gülçiçek (yan-form söz-yapısı; bk. Gülçiçek maddesi yan-form söz-örgüsü), Gülben (yan-form söz-yapısı; bk. Gülben maddesi yan-form söz-örgüsü), Gülfem, Güldeniz, Gülseren, Gülsen yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî, Sa'dī Şîrâzî Bostân-Gülistan (klasik halk-gül-yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Câmî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Şeyh Galib gibi büyük şâirler-pîrler gül — sevgili-yüzünün-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır (klasik Pers divan-şiir-jargonunda gül-rū — gül-yüzlü, gül-andām — gül-yapılı, gül-nār — gül-narçiçeği yan-bağlanır). 74 yıllık TÜİK tarihiyle 2025'te #398 sıradadır.

Pers-Türkçü compound Güldeniz, iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: gül ("gül-çiçeği; klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Pers söz-örgüsünden gelen söz-yapı; aynı kök-ailesinden Gül, Gülşen — gül-bahçe, Gülay — gül-ay, Gülbahar — gül-bahar, Gülnur — gül-nur, Gülnaz — gül-naz, Gülçiçek, Gülben, Gülfem — gül-ağız, Gülseren, Gülsen, Gül-rū — gül-yüz, Gül-andām — gül-yapı, Gül-nār — gül-narçiçek, Gül-istān — gül-bahçesi yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Gül, Gülçiçek, Gülben maddeleri yan-form söz-örgüsü") ve deniz ("deniz, klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Türk söz-örgüsünde deniz- kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Deniz — deniz, Denizhan — deniz-hân, Denizay, Denizcan, Denizgül yan-form söz-yapıları yan-örgüsü") söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşim Gül+Deniz = "gül-deniz, deniz-gibi-coşkulu-güzel, çoşkun-zarafet, klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı". TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Deniz gibi coşkulu güzel manasında nitelendirir. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde gül — sevgili-yüzünün-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır (Hâfız Şîrâzî, Sa'dī Şîrâzî Bostân-Gülistan klasik halk-gül-yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Câmî, Mevlânâ, Şeyh Galib gül-rū — gül-yüzlü, gül-andām — gül-yapılı, gül-nār — gül-narçiçeği yan-bağlanır; bk. Hafız, Gazel, Celaleddin maddeleri yan-form söz-örgüsü). Klasik halk-Türk-Anadolu söz-örgüsünde deniz — sonsuzluk, coşku, yan-yapı söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçü-Pers compound gül+deniz — Cumhuriyet-eri (1923 sonrası) Atatürk'ün Türkçü-laik-modernleşme reformları çizgisinde laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif-modern Türkçü-Pers kız adı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Güldeniz özellikle 1951'den itibaren laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern kız adı oldu.