Gülnaz

Gülnaz, Farsça gul-naz — gul (gül) ve naz (naz, eda, koketri; nazenin tavır) sözcüklerinin birleşiminden nazlı gül, naz eden gül güzel anlamlarına gelir. Klasik Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinde naz sevgilinin standart tavır benzetmelerindendir; naz-niyaz (naz ve niyaz — sevgilinin nazı, sevenin yalvarışı) ikilisi divan aşk dialektiğinin temel kavramdır. Gülnaz adı bu klasik divan imgenin bir kız adı olarak somutlaşmış formudur; gül- kökenli kız adlarının (Gülşen, Gülnar, Gülizar, Gülbahar, Gülfem, Güldane, Gülser) zengin ailesinde yer alır.

Farsça gul-naz, iki Pers unsurun birleşimidir: gul ("gül"; klasik Pers-İslam şiirinin merkez estetik benzetmesi) ve naz. Aynı naz unsurundan nazlı, nazenin (nazlı, narin), nazdar (nazlı sevgili), naz-perver (naz besleyen), naz-niyaz (naz ve niyaz) türetilmiştir. Klasik Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinde naz sevgili tavırlarının estetize edilmiş niteliğidir: sevgilinin uzaklaşması, ilgisizliği, naz koketri eda davranışları aşk deneyiminin estetize acı tatlı dengesinin parçası olarak işlenir. Gulnaz terkibi naz eden gül güzel sevgili olarak Hafız, Sa'di, Cami gibi klasik Pers şairlerinin gazellerinde, sonra Baki, Fuzuli, Nedim gibi Osmanlı divan şairlerinin gazellerinde yer aldı; Gülnaz yazımıyla Türkçeye yerleşti.