Habip

Habip, Arapça Ḥabīb (حبيب) — ḥ-b-b (sevmek; muhabbet-duymak) kökünün fa'īl veznindeki sıfat-mübalağa formu — çok-sevilen, sevgili, dost anlamlarına gelir. Aynı kökten al-ḥubb (sevgi, muhabbet), al-maḥabba (sevme; tasavvuf-jargonunda al-maḥabba al-ilāhiyya — ilahî-muhabbet), al-aḥabb (en-sevilen), yuḥibbu / yuḥibbūn (sever, severler — Kur'an'da pek çok yerde), al-Maḥbūb (sevilen — Allah için onursal-sıfat) türetilmiştir. Klasik İslamî tasavvuf-edebiyat geleneğinde Ḥabīb Allāh (Allah'ın sevgilisi) Hz. Peygamber'in en saygı-duyulan onursal-sıfatlarından biridir; klasik İslamî nâ't-edebiyatının (Hz. Peygamber'i öven şiirler) merkez söz-imgesi. Mâide 5:54'teki fa-sawfa ya'ti'llāhu bi-qawmin yuḥibbuhum wa-yuḥibbūnah ("Allah, kendisinin sevdiği ve onların da O'nu sevdikleri bir kavmi getirir") ayeti adın doğrudan-Kur'anî kök-bağıdır. Klasik dindar Türk-İslam ailelerinin sevdiği erkek-adıdır; 176 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #423 sıradadır.

Arapça Ḥabīb (حبيب), ḥ-b-b ("sevmek; muhabbet-duymak; sevgi-beslemek; tohum-bağlamak") kökünün fa'īl veznindeki sıfat-mübalağa formudur — çok-sevilen, sevgili, dost. Eril-dişil ortak-form (dişil yan-form Ḥabība — kız-adı). Aynı kök-ailesinden al-ḥubb (sevgi, muhabbet — Kur'an: yuḥibbūnahum ka-ḥubbi'llāh — Bakara 165), al-maḥabba (sevme; tasavvuf-jargonunda al-maḥabba al-ilāhiyya — ilahî-muhabbet, klasik İslamî tasavvufun merkez kavramı: Râbi'a el-Adeviyye'nin (713-801) kasîde-i ḥubb'u tasavvuf-aşk-tarihinin başlangıç-metnidir), al-aḥabb (en-sevilen), yuḥibbu / yuḥibbūn (sever, severler — Kur'an'da 95+ yerde: Innallāha yuḥibbu al-Muḥsinīn Bakara 195, yuḥibbu al-Muqsiṭīn Mâide 42, yuḥibbu al-Tawwābīn Bakara 222, yuḥibbu al-Muttaqīn Tevbe 4 vb.), al-Maḥbūb (sevilen; Allah için klasik tasavvuf-onursal-sıfat — al-Maḥbūb al-A'lā — En-Yüce-Sevgili), al-Ḥabb (tohum, sevgi-tohumu), al-aḥibbā' (dostlar; aḥibbā' Allāh — Allah'ın dostları, klasik İslamî teoloji-tasavvuf onursal-grup), taḥabbub (sevgi-gösterme), al-maḥbab (sevilen-yer) türetilmiştir. Klasik İslamî tasavvuf-edebiyat geleneğinde Ḥabīb Allāh (Allah'ın sevgilisi) Hz. Peygamber'in en saygı-duyulan onursal-sıfatlarından biridir: anā Ḥabīb Allāh wa-lā fakhr ("Ben Allah'ın sevgilisiyim, övünmeden") hadis-i şerifi (Tirmizî, Menâkıb 3616). Klasik İslamî nâ't-edebiyatının (Hz. Peygamber'i öven şiirler) merkez söz-imgesidir; Süleyman Çelebi'nin Mevlîd-i Şerîf (1409) ve klasik Türk dîvân-edebiyatının nâ't-türünün çekirdek-sözcüklerindendir. Hz. Peygamber'in sahabi-aile-üyelerinden Ḥabīb bin Zayd al-Anṣārī (Bedir-Uhud sahabi) ve Ḥabīb al-Najjār (klasik İslamî tefsirde Yâ-Sîn 36:20-26'daki al-rajul al-mu'min olarak yorumlanan Antakya-mü'mini) gibi tarihsel-figürler de bu adı taşır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Habîb / Habip formunda yerleşmiştir.