Feyzullah
Feyzullah İsminin Anlamı ve Kökeni
Feyzullah, Arapça Fayd Allah — el-feyz (bolluk, taşma; manevi bahşıya kavuşma) ve Allah (Allah) sözcüklerinin theofor birleşik isim birleşiminden Allah'ın bolluğu bereketi anlamına gelir. el-feyz klasik İslami tasavvuf felsefesinin merkez kavramlarından biridir; Sufi jargonunda fayd ilahi (ilahi bolluk taşması) Allah'ın yaratıkları ve mü'minleri sürekli besleyen manevi bahşının ifadesidir. En bilinen Türk tarih taşıyıcısı Şeyhülislam Feyzullah Efendi (1639-1703); II. Mustafa dönemi şeyhülislamı, 1703 Edirne Vakası'nın trajik figürüdür.
Feyzullah, Arapça "feyz" (bolluk, taşma) ve "Allah" sözcüklerinden "Allah'ın bolluğu, ilahi bereket" anlamına gelir. Abdullah, Hayrullah ve Emrullah gibi "Allah" içeren adların ailesindendir. Tasavvufta "feyz-i ilahi", Allah'tan kalbe ve âleme akan manevi bereketi anlatır; ad bu çağrışımı taşır.
Popülerlik
Feyzullah, 1850 TÜİK kayıtlarında dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik theofor erkek adı olarak görünür. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslami ailelernde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #426 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: el-feyz / el-feyz el-ilahi İslami tasavvuf felsefesinin merkez kavramlarından biridir. Sufi pedagojisinde Allah'ın yaratıkları ve mü'minleri sürekli besleyen manevi bahşı, klasik İslam felsefesinde ise yaratılışın metafiziksel temeli olarak işlenir. Türk-İslam ailelerinde Feyzullah din temalı birleşik isim adı koymak, çocuğa Allah'ın el-feyz (bolluk bahşı) sıfatına bağlı kulluk bilinciyle adlandırılması anlamı taşır.
Tarihi Figürler
Şeyhülislam Seyyid Feyzullah Efendi
1639-1703, Osmanlı / EdirneErzurumlu Mehmed Efendi'nin oğlu olarak doğdu. II. Mustafa'nın (saltanat 1695-1703) yakın alim danışmanı; 1695-1703 arası Osmanlı şeyhülislamı (en uzun süreli görev yapanlardan). II. Mustafa'nın oğullarına şehzade rütbeleri vermek isteyişi, devlet yönetiminde aile fertlerine konum edinmesi gibi politikaları ile halk alim çevrelerinin tepkisini çekti. 1703 Edirne Vakası'nda yeniçerilerin başlattığı İstanbul-Edirne yürüyüşü sırasında halk isyanı tarafından Edirne'de yakalanıp öldürüldü; klasik Osmanlı şeyhülislam tarihinin trajik figürlerinden biridir.
Edebiyatta ve Folklorda
Klasik İslami tasavvuf felsefesi — el-feyz el-ilahi
Farabi'nin (872-950) Mabadi Ara' Ahl el-Medine el-Fadila, İbn Sina'nın (980-1037) eş-Şifa', İbn 'Arabi'nin (1165-1240) el-Futuhat el-Makkiyya gibi klasik İslami felsefe tasavvuf eserlerinde el-feyz el-ilahi (ilahi taşma) yaratılışın metafiziksel temeli olarak işlenir; Allah'tan kainata akan sürekli bolluk bahşının teorisidir.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaFayḍ Allāh
- FarsçaFayḍullāh
- UrducaFaizullah
- BoşnakçaFejzulah
Ünlü İsimdaşlar
Şeyhülislâm Feyzullah Efendi
Osmanlı şeyhülislâmı (1639-1703, görev 1695-1703); II. Mustafa'nın yakın âlim danışmanı oldu. 1703 *Edirne Vakası* (yeniçerilerin İstanbul-Edirne yürüyüşü) sırasında halk isyanı tarafından Edirne'de hâilbiriyle öldürüldü; klasik Osmanlı şeyhülislâm tarihinin trajik figürlerinden biridir.