Harika

Harika, Arapça khāriqa (خارقة) — kh-r-q (yarmak, geçmek, alışılmışın-dışına-çıkmak) kökünün etken-sıfat-fiilinin dişil-formu — nitelikleriyle hayranlık-uyandıran, alışılmışın-dışında, kusursuz, eksiksiz, harikulâde anlamlarına gelir; klasik İslamî kelâm-jargonunda khāriq al-'āda ("âdetin-dışına-çıkan; doğa-üstü mucize") yan-form söz-yapısının kısaltılmış-yan-formu yan-bağlanır. Aynı kök-ailesinden al-ikhtirāq (yarma, geçme), al-mukhtariq (yan-form söz-yapısı), al-khurq (yarık, delik), al-khāriqa (alışılmışın-dışına-çıkan dişil-yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Klasik İslamî kelâm-jargonunda khāriq al-'āda (mucize, doğa-üstü-yan-yansıma) yan-form söz-yapısı klasik kelâm-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır. Modern Türkçe söz-örgüsünde Harika, klasik Arap-Türk halk-Cumhuriyet söz-örgüsünün söz-merkezindeki onursal-admirative söz-yapısı ("Harika!" — hayranlık-ünlemi); kız-adı olarak özellikle 1930'lardan itibaren laik-eğitimli Cumhuriyet kuşağının sevdiği zarif modern-yan-form kız adı oldu. 94 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #405 sıradadır.

Arapça khāriqa (خارقة), kh-r-q ("yarmak, geçmek, alışılmışın-dışına-çıkmak; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde kh-r-q kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-ikhtirāq — yarma-geçme, al-mukhtariq — yan-form söz-yapısı, al-khurq — yarık-delik, al-khāriq — yarıcı, al-kharrāq — yan-form söz-yapısı, al-ikhtirāqāt — yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") kökünün etken-sıfat-fiilinin dişil-formu — nitelikleriyle hayranlık-uyandıran, alışılmışın-dışında, kusursuz, eksiksiz, harikulâde, doğa-üstü-yan-yansıma. Klasik İslamî kelâm-jargonunda khāriq al-'āda ("âdetin-dışına-çıkan; doğa-üstü mucize, peygamber-mu'cizesi-onursal söz-yapısı") yan-form söz-yapısının kısaltılmış-yan-formu yan-bağlanır; klasik Sünni-kelâm söz-örgüsünde al-mu'jiza (peygamber-mucizesi), al-karāma (velî-kerâmeti), al-ma'ūna (yardım-yan-yapısı), al-istidrāj (yan-form söz-yapısı) yan-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Türk-Arap söz-örgüsünde harikulâde yan-form söz-yapısı klasik halk-onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi; modern Türkçede Harika! admirative ünlem-söz-yapısı klasik halk-Cumhuriyet söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır. Modern Türkçe söz-örgüsünde Harika, kız-adı olarak özellikle 1930'lardan itibaren laik-eğitimli Cumhuriyet kuşağının sevdiği zarif modern-yan-form kız adı oldu; klasik Türk halk-Cumhuriyet söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Harika-yârın-yumuşak-yan-yan-zarafeti, Harika-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği yan-form söz-yapıları yer aldı.