Hatun
Hatun İsminin Anlamı ve Kökeni
Hatun, Türkçe hatun (Eski Türkçe qatun) — Göktürk yazıtlarındaki kadın hükümdar unvanı — "hanım, hatun, kadın hükümdar" anlamlarını birleştirir. Modern Türkçe Hanım sözcüğüyle aynı kökten gelen iki paralel formdan biridir; Hatun daha resmi asaletli, Hanım daha gündelik kullanılır. Osmanlı saray geleneğinde padişah hanımları için özel saygı unvanıdır (Mihrimah Hatun, Hürrem Hatun). Anadolu'nun yaygın kız adı geleneklerinin köklü bir tercihidir.
Hatun > Hanım dönüşümünde q > h ses değişimi (Türkçenin yumuşaması) ve son sesin t-n yapısının sadeleşmesi rol oynar. Osmanlı saray geleneğinde Hatun özellikle padişah eşleri ve hanım üyelerine verilen unvandı (Mihrimah Hatun, Hürrem Hatun); Cumhuriyet sonrası modern Türkçede Hanım gündelik saygı, Hatun ise daha klasik saygı hitabı olarak ayrışmıştır. Kişi adı olarak Anadolu'nun köklü tercihlerindendir.
Popülerlik
Hatun, 1850 TÜİK kayıtlarında 100-300 sıralarında bulunur ve 19. yüzyıl Anadolu'sunun yaygın saygın kadın adlarından biriydi. 20. yüzyıl boyunca 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #363 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Hayme Ana (Hayme Hatun)
yaklaşık 1200-1281, Söğüt / DomaniçOsmanlı'nın kurucu Ertuğrul Bey'in annesi; Kayı boyunun ana figürü olarak Türk Osmanlı kuruluş anlatısının merkezindedir. Domaniç'teki türbesi her yıl Eylül ayında düzenlenen Hayme Ana Anma Törenine ev sahipliği yapar; Pir Annesi (anaların piri) sıfatıyla anılır. Türk-İslam kadın tasavvuf hatırasının somut figürlerinden biridir.
Modern Kültürde
Diriliş Ertuğrul
Dizi · 2014TRT 1'de 2014-2019 arasında yayınlanan tarihi-Selçuklu dizi; Ertuğrul Bey'in annesi Hayme Ana karakteri (Hülya Korel Darcan) Türk popüler kültüründe Hatun adının kahraman anne hatırasını canlı tuttu.
Uluslararası Karşılıkları
- Türkçe (varyant)Hanım
- Eski TürkçeQātun
- MoğolcaQatun
- AzericeXatun
Ünlü İsimdaşlar
Hayme Ana (Hayme Hatun)
Osmanlı'nın kurucu Ertuğrul Bey'in annesi (öl. yaklaşık 1281); Türk-İslam tasavvuf tarih geleneğinde *Pir Annesi* sıfatıyla anılır.
Hatun İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Hatun isminin en çok kullanıldığı iller.