İlke

İlke, Türkçe ilke sözcüğünden gelir ve "temel düşünce, ana kural, prensip, davranışı yönlendiren değer" anlamını taşır. Türk Dil Kurumu'nun 1940'lar dil reformu sürecinde Arapça düstûr (دستور — kural) ve Fransızca principe karşılığı olarak öne çıkarılan bu öz Türkçe soyut-değer sözcüğü, modern unisex ad olarak 2000'ler sonrası yaygınlaşmıştır. 2025'te Türkiye'nin #262 en popüler unisex ismi konumuna ulaşmıştır.

Türkçe ilke, Eski Türkçe il (memleket, yurt, halk) köküne -ke ad yapım ekinin eklenmesiyle türetilmiş bir öz Türkçe sözcüktür — veya alternatif olarak ilk (öncelik, başlangıç) köküne eklenerek "öncelikli olan, temel" anlamını taşıdığı düşünülür. Türk Dil Kurumu'nun 1940'lar-1950'ler dil reformu sürecinde Arapça düstûr (دستور — kural, prensip), esâs (esas) ve Fransızca principe karşılıklarına öz Türkçe alternatif olarak önerildi. Aynı dönem türetmeleri: özgür, umut, duygu, barış, erdem, onur, özlem, sevgi, ilke sözcük kümesi Cumhuriyet döneminin öz Türkçe soyut-değer dağarcığının çekirdeğini oluşturur. Özel ad olarak kullanımı 1980'ler sonrası başlamıştır.