İlke

İlke, Türkçe kökenli "temel kural, prensip, esas" anlamlarına gelen klasik bir kız adıdır. Türk Dil Kurumu Cumhuriyet sonrası dil reformunda Fransızca principe ve Arapça düstur karşılığı olarak öne çıkardığı öz Türkçe sözcüktür. Modern Türkçenin ahlaki değer-prensip adlarının (Onur, İnanç, Sevda) köklü üyelerindendir.

Türkçe ilke, Eski Türkçe il (memleket, yurt, halk) köküne -ke ad yapım ekinin eklenmesiyle türetilmiş bir öz Türkçe sözcüktür — veya alternatif olarak ilk (öncelik, başlangıç) köküne eklenerek "öncelikli olan, temel" anlamını taşıdığı düşünülür. Türk Dil Kurumu'nun 1940'lar-1950'ler dil reformu sürecinde Arapça düstur, esas (esas) ve Fransızca principe karşılıklarına öz Türkçe alternatif olarak önerildi. Aynı dönem türetmeleri: özgür, umut, duygu, barış, erdem, onur, özlem, sevgi, ilke sözcük kümesi Cumhuriyet döneminin öz Türkçe soyut değer dağarcığının çekirdeğini oluşturur. Özel ad olarak kullanımı 1980'ler sonrası başlamıştır.