Mevlâna
مولانا
Mevlâna İsminin Anlamı ve Kökeni
Mevlâna, Arapça "mevla" (efendi, dost, sahip) sözcüğüne "-na" (bizim) eki getirilerek oluşan, "efendimiz, büyüğümüz" anlamında bir saygı sözüdür. Bu unvan zamanla, Mesnevi'siyle tasavvuf edebiyatının zirvesine çıkan büyük şair ve mutasavvıf Mevlâna Celaleddin-i Rumi ile öylesine özdeşleşmiştir ki başlı başına bir ada dönüşmüştür. TÜİK kayıtlarında Mevlâna ismine ilk olarak 1958 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1958 yılında 429. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2022 yılı verilerinde 472. sırayla listelenmektedir.
Arapça "v-l-y" kökünden gelir; "yakın olmak, dost ve sahip olmak" demektir. Aynı kökten "veli" (dost, koruyucu), "velayet" (dostluk, manevi yetki), "mevla" (efendi/azatlı) ve birbirine bağlı olanı anlatan "tevali" gelir. "Mevlâna", "efendimiz" diye hitap edilen saygın kişiye verilen onursal bir sözdür.
Popülerlik
Mevlâna, 20. yüzyıl ortasının adlarından. 1958'ten itibaren kayıtlarda yer alır; en yüksek konumu 1958'te 429. sıra, güncel konumu 2022'te 472. sıradır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
"Mevla", Kur'an'da Allah için de kullanılır: Bakara 286'da "Sen bizim Mevlamızsın" (ente Mevlâna) diye dua edilir. Tasavvufta veli (Allah dostu) kavramı, Yunus 62'deki "Bilesiniz ki Allah'ın dostlarına korku yoktur" ayetine dayanır; Mevlâna unvanı bu manevi dostluğun saygı ifadesidir.
Tarihi Figürler
Mevlâna Celaleddin-i Rumi
Belh-Konya, 1207-127313. yüzyılda yaşamış büyük şair, alim ve mutasavvıf. Farsça yazdığı, yaklaşık 26.000 beyitlik "Mesnevi"si tasavvuf edebiyatının başyapıtlarındandır; "Hamdım, piştim, yandım" sözüyle özetlenen manevi olgunlaşmayı anlatır. Ölümünden sonra adına Mevlevi tarikatı kurulmuş, Konya'daki türbesi yüzyıllardır ziyaret edilmektedir.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaمولانا