Nesibe

KızArapçaGeleneksel

Nesibe İsminin Anlamı ve Kökeni

Nesibe, Arapça nasiban-s-b (soy, akrabalık bağı; nispet kurmak) kökünün dişil sıfat formu — soylu, soy asaletli, nesepli kadın anlamına gelir. Eril karşılığı nasib (nesepli, soylu — soy akrabası olarak da kullanılır). Kur'an'da al-nasab sözcüğü Furkan 54'te geçer: Wa-Huwa lladhi khalaqa min al-ma'i basharan fa-ja'alahu nasaban wa sihran (O, sudan bir insan yaratıp onu nesep ve sıhr [evlenme bağı] sahibi kıldı). Hz. Nesibe bint Ka'b (Umm 'Ammara), Uhud Savaşı'nda (625) Hz. Peygamber'in yanında savaşan ve onu kılıçlardan koruyan büyük sahabiyye olarak İslam tarihinin ilk kadın mücahidlerindendir.

Eril karşılığı nasib (nesepli, soylu; ayrıca "akraba" anlamında — al-nasib wa al-sihr terkibi kan akrabaları ve evlenme akrabaları için kullanılır). Aynı kök ailesinden al-nasab (soy, nesep — bir kişinin baba tarafı şecere bağı), al-nisba (nispet, aidiyet), al-munasib (uygun, münasip; nispet kurulmuş) gelir. Aynı kökten ayrıca al-istinsab (soy bağı kurma, soy iddiası), al-tanasub (orantı, uyum — modern Arapçada proportion) türetilmiştir türemiştir. Kur'an'da al-nasab özellikle Furkan 54'te yaratılış temasında geçer: Wa-Huwa lladhi khalaqa min al-ma'i basharan fa-ja'alahu nasaban wa sihran (O, sudan bir insan yaratıp onu nesep ve sıhr sahibi kıldı); kıyamet bağlamında ise Mü'minun 23:101 ve Saffat 37:158'de "O gün aralarında soy bağı kalmaz" denilerek nesep bağının dünyevi geçici niteliği vurgulanır.

Popülerlik

Nesibe, 1850 TÜİK kayıtlarında dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik kız adı olarak görünür. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslami ailelernde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #372 sıradadır.

Popülerlik Trendi

Yükseliyor
1.256.510.18501875190019251950197520002025Sıralama

Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Dini ve Manevi Bağlam

İslam: al-nasab İslami sosyal yapı geleneğinin temel kavramlarındandır; soy bağının korunması (hifz al-nasab) İslami hukukun beş temel amaçlarından biri sayılır. Kur'an'da hem dünyevi soy bağının önemi (Furkan 54) hem de ahretteki dünyevi bağın geçerliliği (Mü'minun 101) ifade edilir; manevi değer ölçüsü olarak takva nesep bağına üstün tutulur (Hucurat 13). Türk-İslam ailelerinde Nesibe adı koymak, kız çocuğa hem soy asaletli karakterini hem de Hz. Nesibe'nin cesaret iman manevi mirasını yakıştırma niyetini taşır.

Kur'an-ı Kerim'de: Furkan Suresi, 54. Ayet

O, sudan bir insan yaratıp onu nesep (nasaban) ve sıhr [evlenme bağı] sahibi kıldı.

Tarihi Figürler

Hz. Nesibe bint Ka'b (Umm 'Ammara)

yaklaşık 580-634, Medine

Hazrec kabilesinden Sahabiyye; Uhud Savaşı'nda (625) Hz. Peygamber'in yanında savaşan ve kendi bedeniyle Hz. Peygamber'i Kureyşli okçulardan korumaya çalışan büyük kadın mücahid. Hz. Peygamber onun için "O gün her yana baktığım yerde Nesibe'yi savaşır gördüm" (Vakıdi, Mağazi) ifadesini kullanmıştır. Daha sonra Yemame Savaşı'nda (632) yalancı peygamber Müseylime'ye karşı savaştı; oğlu Habib'in şehit edildiği bu savaşta kendisi de ağır yaralandı. İslami kadın cesaret geleneğinin merkez figürlerindendir.

Edebiyatta ve Folklorda

Kur'an-ı Kerim — Furkan 54

Wa-Huwa lladhi khalaqa min al-ma'i basharan fa-ja'alahu nasaban wa sihra; wa-kana rabbuka qadira — "O, sudan bir insan yaratıp onu nesep ve sıhr [evlenme bağı] sahibi kıldı; senin Rabbin gücü yetendir." Furkan 54, al-nasab sözcüğünün Kur'ani kullanımının merkez metnidir; Nesibe adının doğrudan Kur'ani dayanağıdır.

Vakıdi — Kitab al-Mağazi

Muhammad ibn 'Umar al-Waqidi · 820

9. yüzyıl klasik İslam tarih eseri; Hz. Peygamber'in askeri seferleri (mağazi) hakkında en kapsamlı erken kaynaklardan. Hz. Nesibe'nin Uhud'daki cesaretinin detaylı anlatımı bu eserden gelir.

Uluslararası Karşılıkları

  • ArapçaNasība
  • FarsçaNasībe
  • UrducaNasiba
  • BoşnakçaNesiba

Ünlü İsimdaşlar

Hz. Nesibe bint Ka'b (Umm 'Ammāra)

Sahâbiyye

Hz. Peygamber'in en yakın sahâbiyyelerinden (yaklaşık 580-634); Uhud Savaşı'nda (625) Hz. Peygamber'in yanında kılıçla savaştı, kendi bedeniyle Hz. Peygamber'i Kureyşli okçulardan korumaya çalıştı. Hz. Peygamber onun için *"O gün her yana baktığım yerde Nesibe'yi savaşır gördüm"* dedi. İslamî kadın cesaret mücadele geleneğinin merkez figürlerindendir.

Benzer İsimler

Tümünü Gör →

Sıkça Sorulan Sorular

Daha Fazla Keşfet