Nevruz

Nevruz, Farsça nav-ruz tabirinden gelen bir üniseks addır; nav (yeni) ve ruz (gün) sözcüklerinin birleşiminden oluşur. Pers, Kürt, Türk Azerbaycan ve Orta Asya kültür havzasının ortak bahar bayramının adıdır — gece gündüz eşitliği günü olan 21 Mart'ta kutlanır. UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'nde (2009) yer alır; İran, Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan, Hindistan, Pakistan, Afganistan'da bahar bayramı olarak resmi tatildir. Türk Kürt Pers ortak adlandırma geleneğinin köklü üniseks adıdır. 1876'da 166. sırayla zirvesine ulaşmıştır.

Pers nav-ruz, Hint-İran kültür havzasının köklü bahar bayramının adıdır; köken olarak Sasani Pers İmparatorluğu (224-651) döneminde resmi takvimin yılbaşı olarak benimsenmiştir. Nav (yeni) ve ruz (gün) Pers takvimi temel sözcükleridir; aynı üretim mantığıyla Navruzi (Nevruz'a ait), Navruziyya (Nevruz şiiri türü) gelir. İslam'ın ilk dönemlerinde Pers geleneğinin İslam'a uyarlanma sürecinde Navruz, hem Pers-Müslüman hem de Sünni Şii toplulukların ortak bahar şenliği olarak sürmüştür. Klasik Türk halk müziği repertuarında Nevruz makamı önemli yer tutar; Ferahnak-Nevruz makam ailesi Türk klasik müziğinin köklü tonlarındandır. Türk-Kürt halk şiir geleneğinde Nevruzi deyişler, bahar coşkusunu anlatan türkülerin temasıdır.