Perinaz

Perinaz, Pers compound: parī (Pers — "peri, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve nāz (Pers — "naz, edâ, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-unsurlarının terkibinden peri-nâzı, peri-edâlı, peri-yüzlü-nazlı, klasik halk-Pers-Türk divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. Aynı kök-ailesinden Peri (yan-form söz-yapısı; bk. Peri maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada), Perizade (yan-form söz-yapısı; bk. Perizade maddesi yan-form söz-örgüsü), Perihan (yan-form söz-yapısı), Pernihan, Pernur, Sehernaz (yan-form söz-yapısı; bk. Sehernaz maddesi yan-form söz-örgüsü), Şehnaz (yan-form söz-yapısı), Mihrinaz, Gülnaz, Şirinnaz, Naznaz yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde parī — sevgili-yüzünün-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır (klasik Pers divan-şiir-jargonunda parī-rū — peri-yüzlü, parī-paykar — peri-yapılı, parī-zād — peri-evladı yan-bağlanır); nāz — sevgili-edâ-naz söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. 111 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #405 sıradadır.

Pers compound Perinaz (پرى‌ناز), iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: parī ("peri, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Pers söz-örgüsünden gelen söz-yapı; aynı kök-ailesinden parī-rū — peri-yüzlü, parī-paykar — peri-yapılı, parī-zād — peri-evladı, parī-vash — peri-gibi, Perî-Han, Perî-Zâde, Perî-Naz, Pernihan, Pernur yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Peri, Perizade maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve nāz ("naz, edâ, kibirli-cilve-yan-yapı söz-yapısı; klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Pers söz-örgüsünden gelen söz-yapı; aynı kök-ailesinden Şehnaz, Mihrinaz, Gülnaz, Şirinnaz, Sehernaz, Sehrinaz yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Sehernaz, Sehrinaz maddeleri yan-form söz-örgüsü") söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşim Parī+Nāz = "peri-nâzı, peri-edâlı, peri-yüzlü-nazlı, klasik halk-Pers-Türk divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı". Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde parī — sevgili-yüzünün-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır (Hâfız Şîrâzî, Sa'dī, Câmî, Nizâmî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî gibi büyük şâirler-pîrler parī-rū — peri-yüzlü, parī-paykar — peri-yapılı, parī-zād — peri-evladı, parī-vash — peri-gibi yan-form söz-yapılarını sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge şeklinde işler; bk. Hafız, Gazel, Celaleddin maddeleri yan-form söz-örgüsü). Klasik halk-Osmanlı saray-edebî söyleminde Perî-Hânım — saray-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Anadolu söz-örgüsünde Perizâde Sultan, Perî Hân Sultan yan-bağlanır. Klasik halk-Türk-müzik söz-örgüsünde Perinaz — klasik halk-Türk-müzik makam-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Türk-müzik makamı Saba yan-bağlamı yan-bağlanır). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Parī-Nāz / Perî-Nâz / Perinaz yan-formunda yerleşmiştir; özellikle 19.-20. yüzyıl Osmanlı-saray-yan-bağlamlı ve Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu (Mardin-Şanlıurfa-Diyarbakır) muhafazakâr ailelerinin sevdiği zarif klasik kız adı oldu.