Rabiya
Rabiya İsminin Anlamı ve Kökeni
Rabiya, Arapça Rabi'a kökenli bir kadın adı olup "dördüncü" anlamına gelir; klasik Arap aile geleneğinde dördüncü doğan kız çocuğa verilen söyleyiş biçimlerinden biridir. İsmin tanınan figürü, ilahi aşk (el-mahabba el-ilahiyya) doktrinini İslam tasavvufuna kazandıran Basralı kadın Sufi Hz. Rabi'a el-Adeviyye'dir (717-801). TÜİK kayıtlarında Rabiya adına ilk olarak 1854 yılında rastlanır; 1888'de 179. sırayla zirvesine ulaşmıştır. 2025 verilerinde 380. sırada yer almaktadır.
Arapça Rabi'a, r-b-' (dört) kökünün dişil biçimidir; klasik Arap aile geleneğinde dördüncü doğan kız çocuğa verilen söyleyiştir. Adın İslam tasavvuf tarihindeki tanınan figürü Hz. Rabi'a el-Adeviyye'dir (717-801); Basra'da yetişen ve ilahi aşk (el-mahabba el-ilahiyya) doktrinini İslam tasavvufuna kazandıran kadın Sufi piresidir. "Cenneti istemekten ve cehennemden korkmaktan değil, sadece Sen'in için Sana ibadet ediyorum" duası klasik tasavvuf edebiyatının merkezi sözlerindendir.
Popülerlik
Rabiya, TÜİK kayıtlarında 1854'ten itibaren yer alan klasik bir kadın adıdır; 1888'de 179. sırayla zirvesine ulaştı. Modern dönemde Hz. Rabi'a el-Adeviyye'nin tasavvufi mirasıyla bağ taşıyan dindar muhafazakâr ailelerin tercihi olarak istikrarlı bir kullanım sürdürdü ve 2025'te 380. sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Hz. Rabi'a el-Adeviyye (Rabi'atü'l-Adeviyye, 717-801), İslam tasavvufuna el-mahabba el-ilahiyya (ilahi aşk) doktrinini kazandıran ilk büyük kadın Sufidir. Basra'da yetim olarak büyüdü; bir dönem köleliğinde tutulduktan sonra azat edildi ve hayatını ibadete adadı. Cennet ümidi veya cehennem korkusu için değil, sadece Allah'ın kendisi için ibadet edilmesi gerektiğini öğretmesi tasavvuf düşüncesinin dönüşümünde belirleyici oldu. Feridüddin Attar'ın Tezkiretü'l-Evliya (1206) eserinde ona ayrılan bölüm, klasik Pers tasavvuf edebiyatında onun manevi mertebesinin yerleşmesini sağladı.
Tarihi Figürler
Hz. Rabi'a el-Adeviyye
717-801, ilk büyük kadın Sufi piresiBasra'da yetişen, klasik İslam tasavvufuna el-mahabba el-ilahiyya (ilahi aşk) doktrinini kazandıran kadın Sufi. Yetim olarak büyüdü; bir dönem köleydi, sonra azat edildi. Yaşam boyu evlenmeyi reddetti, dedi ki: 'Allah'ın aşkı kalbimi öyle doldurdu ki, başka bir aşka yer bırakmadı.' En bilinen sözü: 'Cenneti istemekten ve cehennemden korkmaktan değil, sadece Sen'in için Sana ibadet ediyorum.' Bu söz İslam tasavvufunun merkezi mottolarındandır.
Edebiyatta ve Folklorda
Tezkiretü'l-Evliya
Şeyh Feridüddin Attar · 1206Klasik Pers tasavvuf edebiyatının merkezi biyografi yapıtı. 72 evliyanın hayatını anlatan bu yapıtta Hz. Rabi'a el-Adeviyye'ye ayrılan bölüm onun mistik öğretisinin sonraki nesillere aktarımının merkezi kaynağı oldu. Attar'ın Rabi'a tasviri ('aşk-ı ilahi')'nin Türk Pers Hint tasavvuf geleneğine yayılmasında belirleyici rol oynadı.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaRâbi\'a
- FarsçaRâbi\'a / Râbe\'a
- Türkçe (diğer yazımlar)Rabiya / Rabia / Râbia
Ünlü İsimdaşlar
Hz. Râbi'a al-'Adawiyya
İlk-büyük-kadın-Sufi-pîresi söz; *el-Maḥabba el-Ilāhiyya* (ilâhî aşk) bağlantısı vardır.