Sabiha
Anlam ve Köken
Sabiha, Arapça kökenli bir isim olup 'güzel, şirin, hoş' anlamlarını taşır. Zarifliği ve güzelliği çağrıştıran bu isim, Türk kültüründe kadın adı olarak köklü bir geçmişe sahiptir.
Arapça Ṣabīḥa (صبيحة) sözcüğü — ṣ-b-ḥ (ص-ب-ح) kökünden türeyen ṣabīḥ (صبيح, "güzel-yüzlü, sabah-parlaklığı taşıyan, aydınlık") sıfatının dişil formudur: "güzel-yüzlü kadın, sabah-parıltılı" anlamını taşır. Aynı kökten ṣabāh (sabah), tasbîh (sabah-vakti namazı — Subh Namazı), ṣabūh (sabah-içkisi, eski) kelimeleri türer. Klasik Arap şiir estetiğinde ṣabīḥ al-wajh (sabah-yüzlü) sevgili tasviri için kullanılan yoğun-aşk-estetik ifadesidir. Türkçeye Osmanlı Türkçesi aracılığıyla Sabîha veya Sabiha biçiminde yerleşti; klasik-İslami kadın-ad havuzunun sabah-parıltısı estetik-çağrışımlı temsilcilerinden biri oldu. 1850'de #60 ile zirvesine ulaştı.
Popülerlik
Sabiha, 19. yüzyıl sonu-20. yüzyıl başı Osmanlı-son dönem İslami-klasik kadın adları havuzunun temsilcilerinden biri olarak 1850'de #60 ile zirvesine ulaştı. Erken-Cumhuriyet döneminde Sabiha Gökçen'in havacılık-tarihindeki sembolik yeri, Sabiha Sertel'in gazetecilik-yazınındaki varlığı ve Sabiha Bengütaş'ın heykel-sanatındaki öncülüğü ismin kolektif-kültürel yükünü üç-ayrı Cumhuriyet-aydın alanı üzerinden taşıdı. 2025'te #383 sırada ancak yükseliyor trendinde — 2020'ler klasik-Cumhuriyet kadın adlarına geri-dönüş akımının göstergelerinden biri.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Sabiha Gökçen
1913-2001, Bursa/AnkaraTürkiye'nin ilk kadın pilotu ve dünyanın ilk kadın savaş-pilotlarından biri. Ermeni kökenli bir ailenin çocuğu olarak 1913'te doğduğu rivayet edilir; 1925'te Mustafa Kemal Atatürk tarafından manevi-evlat edinildi. 1934 Soyadı Kanunu ile Gökçen (gökyüzünden) soyadını Atatürk'ten aldı. 1935'te Türk Hava Kurumu Sivil Havacılık Okulu'na girdi; 1937'de askeri pilot-eğitimi aldı ve Türk Hava Kuvvetleri'nin ilk kadın savaş-pilotu oldu. Dersim Harekâtı (1937-1938) sırasında aktif uçuş-görevi üstlendi — bu rolün siyasi-tartışmalı yönü tarih-belleğinin hassas konularından biridir. Havacılık eğitimi-promosyonu ve Türk kadın-pilotları yetiştirme alanında uzun yıllar çalıştı. İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı (2001) onun adını taşır.
Sabiha Bengütaş
1904-1992, İstanbul/AnkaraTürk heykeltıraşı. Cumhuriyet'in ilk-kuşak kadın sanatçılarından biri olarak 1930'larda Güzel Sanatlar Akademisi'nde eğitim aldı; Atatürk'ün pek çok portre-heykelini yaptı. Türk modern-heykelciliğinin kurucu kadın-figürlerinden biri olarak sanat-tarih belleğinde yer aldı.
Modern Kültürde
Sabiha Sertel
Edebiyat · 1895Türk gazeteci-yazar (1895-1968). Cumhuriyet dönemi Türk basınının ilk-kuşak kadın-yazarlarından. Resimli Ay dergisi (1924-1936) editörü olarak Türk kadın-hareketi ve sol-entelektüel düşüncesinin önemli seslerinden biri oldu. 1950 sonrası siyasi baskılarla yurt-dışına çıkmak zorunda kaldı.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Ṣabīḥa (صبيحة)
- FarsçaSabîha (صبیحه)
- UrducaSabiha
- KurmancîSebîha
Ünlü İsimdaşlar
Sabiha Gökçen
Pilot / HavacıTürk tarihinin ilk kadın savaş pilotu ve Atatürk'ün manevi kızıdır.
Sabiha Sultan
Osmanlı Hanedanı ÜyesiSultan II. Abdülhamid'in kızı olan Osmanlı prensesidir.
Sabiha Sertel
Gazeteci / YazarTürkiye'nin ilk kadın gazetecilerinden biri olarak tanınan önemli bir basın emekçisidir.