Şehriban
Şehriban ismi “Şehrin hanımı; ülke prensesi” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #398).
Deneyin
Şehriban İsminin Anlamı ve Kökeni
Şehriban, Farsça şahrbanu — şahr (şehir, ülke) ve banu (hanım, prenses, asaletli kadın) sözcüklerinin birleşiminden şehir prensesi, ülke hanımı anlamına gelir. Klasik İran-İslam geleneğinde Şahrbanu özellikle son Sasani imparatoru Yazdgerd III'ün kızı, Hz. Hüseyin ile evlenen efsanevi tarihsel kız prensesi ifade eder; bu evlilik Hz. Hüseyin'in oğlu Hz. Ali Zeynelabidin'in (4. Şia İmamı) kanı vasıtasıyla Pers-imparator soyu ile Hz. Peygamber soyunu birleştirdi. Türk-İslam dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik kız adıdır.
Şehriban, Farsça şehrbânû biçiminden gelir: şehr (şehir, ülke) ile bânû (hanım, hatun) sözcüklerinin birleşimidir — "ülkenin hanımı, şehrin prensesi". Aynı bânû öğesi Gülbanu ve Şahbanu gibi adlarda da karşımıza çıkar. Adın en ünlü taşıyıcısı, son Sasani hükümdarı III. Yezdicerd'in (632-651) kızı sayılan Şehrbânû'dur; Sasani devletinin yıkılışı sırasında esir düşüp Medine'ye getirildiği rivayet edilir. Şii gelenekte Hz. Hüseyin ile evlendiği ve dördüncü imam Zeynelâbidîn'in annesi olduğu anlatılır; böylece İran hükümdar soyu ile Hz. Peygamber'in soyu birleşmiş sayılır. Bu anlatı, dördüncü imamdan sonraki imamların Sasani kanını da taşıdığı inancının kaynağıdır ve İran-Şii kimliğinin merkezindeki hikâyelerden biridir. Türkçeye Osmanlı edebiyatı yoluyla Şehribanu (klasik) ve Şehriban (yumuşak söyleyiş) olarak yerleşmiştir.
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Şehriban İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Şehriban deyince öne çıkan üç özellik:
Asalet
Asalet, bu ismin taşıdığı temel nitelik. Varlığıyla fark edilen, girdiği ortamın havasını değiştiren, kendini kanıtlama telaşı olmayan bir duruş. Türkçede asalet soydan çok duruşla ölçülür.
Aydınlık
Bu isim aydınlık bir karakterle anılır: güler yüzlü, umutlu, karanlığı büyütmeyen biri. Aydınlık burada şımarıklık değil, iyi niyetin görünen hâlidir.
Zarafet
Az sözle anlatan, abartmayan, bir şeyi güzel kılan oranı sezen bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik zarafet. Neyi söylemeyeceğini bilmek de bu inceliğin parçası.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Şehriban, TÜİK kayıtlarının başladığı 1850'de 53. sıradadır; bu, adın en iyi yeridir. Ardından yavaş bir düşüş başladı: 1900'de 127. sıraya, 1950'de 201. sıraya, 1980'de 336. sıraya indi. 1990'ların başında beklenmedik bir sıçrama yaşandı; 1990'da 297. sıradaki ad 1993'te 110. sıraya çıktı. Bu canlanma 2000'lerde söndü ve ad 2015'te 484. sıraya geriledi. Son yıllarda biraz toparlanarak 2025'te 398. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 3.600 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Şehriban adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Şehriban adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Şahrbanu Şia İslam tarih geleneğinin merkez kadın figürlerindendir; Pers-imparator soyu ile Hz. Peygamber soyunun manevi genetik birleşim noktasıdır. Hz. Ali Zeynelabidin'in annesi olarak ehl-i beyt soyunun manevi tarihinde önemli bir konum tutar. Türk-İslam ailelerinde Şehriban adı koymak, kız çocuğa hem Pers-imparator-asaletli mirası hem de ehl-i beyt-Hz. Hüseyin-bağı manevi hatırasını yakıştırma niyetini taşır; özellikle Anadolu Alevi-Bektaşi tasavvuf çevrelerinde tercih edilir.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Şehrbanu (Shahrbanu / Shah-Zanan)
7. yüzyıl, Medine / KerbelâHz. Hüseyin'in eşi ve dördüncü imam Zeynelâbidîn'in annesi olarak kaynakların birleştiği kadın. Soyu tartışmalıdır: erken dönem müellifleri onu Sind'den getirilmiş bir câriye olarak anlatır, sonraki — özellikle Şiî — kaynaklar ise son Sasani hükümdarı III. Yezdicerd'in kızı sayar. Bu ikinci anlatı, İran'ın eski hanedan soyunu Ehl-i beyt'e bağladığı için güçlü bir yer edindi; Rey'deki Bibi Şehribanu Türbesi ona atfedilir.
Edebiyatta ve Folklorda
Şia İslam tarih geleneği — Shahrbanu anlatısı
Şiî tarih geleneğinde Şehrbânû, Hz. Hüseyin'in eşi ve dördüncü imam Ali Zeynelâbidîn'in annesi olarak anılır. Sonraki kaynakların onu son Sasani hükümdarı III. Yezdicerd'in kızı sayması, İran'ın eski hanedan soyunu Hz. Peygamber'in ailesine bağlayan güçlü bir anlatıya dönüştü. Rey'deki Bibi Şehrbânû türbesi ve onun Kerbela'dan sonra İran'a kaçtığına dair söylenceler, bu anlatının halk inancında da yaşadığını gösterir.
Ünlü İsimdaşlar
Şehrbânû (Shahrbanu)
Hz. Hüseyin'in eşi ve Zeynelâbidîn'in annesi olarak kaynakların birleştiği kadın. Soyu tartışmalıdır: erken dönem müellifleri onu Sind'den getirilen bir câriye olarak anlatırken, sonraki — özellikle Şiî — kaynaklar son Sasani hükümdarı III. Yezdicerd'in kızı sayar. Bu ikinci anlatı, Pers ve Ehl-i Beyt soylarını birleştirdiği için İran kültüründe güçlü bir yer edindi.
Varyantlar
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- FarsçaŞahrbanu
- Türkçe (varyant)Şehribânû / Şehriban
- AzericeŞəhrəbanu