Sema

Sema, Arapça kökenli bir isim olup gökyüzü anlamına gelir. İslami literatürde ve Türk edebiyatında sıklıkla kullanılan bu kelime, yücelik ve sonsuzluk çağrışımları taşır.

Arapça Samāʾ (سماء) sözcüğü — s-m-w (س-م-و) kökünden türer — "gökyüzü, sema, felek, yüksek-mekân" anlamlarını taşır. Aynı kökten semâvât (gökler, seb-ʿa-semâvât — yedi-gök), ismü's-semâʾ (göğün-adı), esmâ (isimler — Allah'ın esmâ-ül hüsnâ) kelimeleri türer (kök-ailesi adlandırma ve yükseklik anlam-çemberini iç-içe taşır). İslami tasavvuf geleneğinde semâ kavramı ayrıca özel bir anlam daha kazandı: Mevlevî semâ (Mevlevi dervişlerinin dönme-ritüeli, dönme-dansı). Bu ritüel Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî'nin kurduğu Mevlevîlik tarikatında (13. yüzyıl Konya) kurumsallaştı; semâ'zen (semâ-yapan) dervişlerin beyaz-hırkalarıyla içlerinde Allah'ı zikrederek saat yönünde dönmeleri İslami mistik-pratiğin en tanınan sahne-ritüeli haline geldi. 2008'de UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası olarak tescil edildi. Türkçeye Osmanlı Türkçesi aracılığıyla Semâ veya Sema biçiminde yerleşti.