Sema
Sema İsminin Anlamı ve Kökeni
Sema, Arapça Sema' sözcüğünden gelir ve "gökyüzü, sema, yedi kat gök" anlamlarını taşıyan bir kız adıdır. Aynı zamanda Sema' Mevlevi tarikatının zikir ritüelinin (Sema' Töreni — döne döne zikir, semazen) adıdır; bu tasavvufi sema gökyüzünün dönüşüne, kainatın ahengine katılma sembolüdür. Klasik İslami kozmolojide semavat (gökler — çoğul) Kur'an-ı Kerim'in 700'ü aşkın yerinde geçer; as-semavatu ve'l-arz (gökler ve yer) formülü Allah'ın mülk-melekût ayrımının temel kavramıdır. Türk-İslami halk söyleyişinde Sema aynı zamanda Mevlevi kültürünün mistik çağrışımını taşıyan zarif bir kız adıdır.
Arapça Sama sözcüğü s-m-w kökünden türer ve "gökyüzü, sema, felek, yüksek mekân" anlamlarına gelir. Aynı kökten semavat (gökler — seba-semavat, yedi gök), esma (isimler — Allah'ın esmaü'l-hüsna'sı) kelimeleri türer; kök ailesi adlandırma ve yükseklik anlam çemberini iç içe taşır. İslami tasavvuf geleneğinde sema kavramı ayrıca özel bir anlam kazandı: Mevlevi sema (Mevlevi dervişlerinin dönme ritüeli). Bu ritüel Mevlâna Celaleddin-i Rumi'nin kurduğu Mevlevilik tarikatında (13. yüzyıl Konya) kurumsallaştı; semazen dervişlerin beyaz hırkalarıyla Allah'ı zikrederek saat yönünde dönmeleri İslami mistik pratiğin en tanınan sahne ritüeli oldu. 2008'de UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası olarak tescil edildi.
Popülerlik
Sema, 1980'ler Türkiye'sinin klasik Arapça estetik kadın adları dalgasının (Sema, Selma, Sevda, Sevim) temsilcilerinden biri olarak 1984'te #44 ile zirvesine ulaştı. Cumhuriyet orta sınıf aile tercihinin Arapça ses estetik kısa ve Mevlevi-tasavvufi çağrışımlı adlara yönelmesiyle öne çıktı. 2000 sonrası modern kısa adların yükselişiyle göreli gerileme yaşadı. 2025'te #238 sırada — orta üst kullanım seviyesinde Mevlevi-çağrışımlı kadın adlarının kültürel belleğini koruyor.
Popülerlik Trendi
SabitKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Modern Kültürde
Mevlevi Sema (UNESCO)
Müzik · 2008Mevlevi-sema ritüeli 2008'de UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası olarak tescil edildi. Konya, İstanbul ve Türkiye'nin pek çok şehrinde özellikle 17 Aralık Şeb-i Arus (Hz. Mevlana'nın vefat yıldönümü) öncesinde gösterilen bu ritüel Türk-İslam kültürünün en tanınan dünya mirası olarak turizm ve kültür diploması açısından önemli yer tutar.
Sema Öztürk
Oyuncu · 1971Türk tiyatro ve dizi oyuncusu (d. 1971). 1990'lar-2010'lar Türk sahne ve televizyon sektöründe görev aldı; çeşitli TV dizilerinde karakter oyuncu olarak yer aldı.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Samāʾ
- FarsçaSemâ
- UrducaSama
- KurmancîSema
Ünlü İsimdaşlar
Sema Kaygusuz
Türk romancı ve hikâye yazarı (d. 1972). *Yere Düşen Dualar* (2006), *Yüzünde Bir Yer* (2009), *Barbarın Kahkahası* (2015) romanlarıyla modern Türk edebiyatının uluslararası alanda tanınmış sesidir. Fransızca, Almanca, İngilizce dahil pek çok dile çevrilmiştir.
Sema Ramazanoğlu
Türk doktor ve eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı (d. 1964). 2015-2016 arası AKP'li hükümetin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı olarak görev yapan Ramazanoğlu, tıp doktorluğu kariyerinden siyasete geçen kuşağın temsilcisidir.
Sema Moritz
Türk caz ve halk müziği sanatçısı (d. 1953). Türk-Yahudi kökenli olan Moritz, Türk müzik sahnesinde 1970'lerden itibaren caz ve halk müziği sentezini öne çıkaran sesleriyle tanınır; *Yâr Mektubu* (1984) gibi parçalarıyla Türk caz tarihinin köklü isimlerindendir.