Şıhmehmet

Şıhmehmet, Arap-Türkçü compound: shaykh (Arapça — "şeyh, klasik halk-Sufi-tasavvuf-tarîkat söz-merkezi söz-yapısı") ve Mehmet (Türkçü-Osmanlı yumuşak-söyleyiş — Muhammad yan-form söz-yapısı; bk. Muhammet, Muhamet, Mehmet maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Muhammed 47:2 söz-merkezi yan-bağlamı) söz-unsurlarının terkibinden şeyh-Mehmet, klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-merkezi yan-yapı söz-yapısı anlamlarına gelir. Aynı kök-ailesinden Şeyh (yan-form söz-yapısı), Şıh (klasik halk-Anadolu-yumuşak-söyleyiş yan-form söz-yapısı), Şeyhülislâm, Mehmet (yan-form söz-yapısı; bk. Mehmet, Muhammet, Muhamet maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada), Şıhabdullah, Şıhali yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünde şeyh — tarîkat-pîri, manevî-rehber söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. 131 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #439 sıradadır.

Arap-Türkçü compound Şıhmehmet, iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: shaykh (Arapça — "şeyh, klasik halk-Sufi-tasavvuf-tarîkat söz-merkezi söz-yapısı; klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde sh-y-kh kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-shaykh — şeyh, al-shuyūkh — şeyhler, Shaykh al-Islām — şeyhülislâm, al-mashyakha — şeyhlik, al-tashayyukh — şeyhleşme, Şeyh, Şıh, Şeyhülislâm, Şıhabdullah, Şıhali yan-form söz-yapıları yan-örgüsü") ve Mehmet (Türkçü-Osmanlı yumuşak-söyleyiş — Muḥammad yan-form söz-yapısı; klasik halk-Hz. Peygamber söz-merkezi söz-imgesi; bk. Muhammet, Muhamet, Mehmet, Mehmed, Muhammed, Mahmut maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Muhammed 47:2, Ahzâb 33:40, Âl-i 'Imrân 3:144, Fetih 48:29 söz-merkezi yan-bağlamları) söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşim Şıh+Mehmet = "şeyh-Mehmet, klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-merkezi yan-yapı söz-yapısı". Klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünde şeyh — tarîkat-pîri, manevî-rehber söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Anadolu-Mardin-Şanlıurfa söz-örgüsünde Şıh — Şeyh'in yumuşak-söyleyiş yan-formu söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Anadolu-Türkmen-Yörük söz-örgüsünde Şıh yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). Klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünde Şeyh Bahā' al-Dīn Naqshband (1318-1389), 'Abd al-Khāliq Ghujduwānī (1103-1179), Şeyh Abdülhakîm Arvâsî (1865-1943), Şeyh Said (1865-1925; klasik halk-Türkiye Cumhuriyeti söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), Şeyh Bedreddîn (~1359-1420) klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Shaykh-Muḥammad / Şeyh-Mehmed / Şıh-Mehmed / Şıhmehmet yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu (Mardin-Şanlıurfa-Diyarbakır-Adıyaman) muhafazakâr-Sufi-tasavvuf-yan-bağlamlı ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.