Bade

Bade, Farsça bāde sözcüğünden gelir ve "şarap, kırmızı üzüm şarabı" anlamına gelir. Klasik Fars ve Türk divan edebiyatının en yoğun kullanılan imgelerinden biri olan bu kelime, tasavvufi şiirde ilahi aşkın sarhoşluğu, Hakk'la buluşmanın mistik kadehi sembolü olarak yüzyıllarca kullanıldı. Modern Türk kız ismi olarak 2020 sonrası poetik klasik çağrışımlarıyla yaygınlaşan bu ad, 2025'te zirveye ulaşmıştır.

Farsça bade, Eski Farsça/Pehlevi vatag biçiminden gelir; bazı filologlar erken İran watah- ("eski, yaşlanmış") köküne bağlar — şarabın yıllanma niteliğine atıfla. Klasik Farsçada kelime özellikle kırmızı üzüm şarabı, daha genel olarak içki anlamında geçer. Klasik Fars-Türk divan şiirinin en merkezi imgelerinden biri haline gelmiş; Hafız-ı Şirazi, Sa'di, Ömer Hayyam, Mevlâna ile Osmanlı divan şairleri Fuzuli, Baki ve Şeyh Galib'in eserlerinde yüzlerce kez geçer. Çift katmanlı anlam: zahiri şiirde bade gerçek şarabın kadehini, batıni ve tasavvufi şiirde ise ilahi aşkın sarhoşluğunu ifade eder; bade-i aşk (aşk şarabı), bade-i irfan (irfan şarabı) terkipleri bu mistik kullanımın örnekleridir.