Bade

Bade, Farsça bāde (باده) sözcüğünden gelir ve "şarap, kırmızı üzüm şarabı" anlamını taşır. Klasik Fars ve Türk divan edebiyatının en yoğun kullanılan imgelerinden biri olan bu kelime, tasavvufi şiirde ilahi aşkın sarhoşluğu, Hakk'la buluşmanın mistik kadehi metaforu olarak yüzyıllarca kullanıldı. Modern Türk kız ismi olarak 2020 sonrası poetik-klasik çağrışımlarıyla yaygınlaşan bu ad, 2025'te zirveye ulaşmıştır.

Farsça bāde (باده), Eski Farsça / Pehlevi vātag biçiminden gelir ve "rüzgâr+tat" kökeninden, şarabın fermantasyon sürecinin halk etimolojisiyle ilişkilendirildiği sanılır (bazı filologlar Proto-İrani watah- "eski, yaşlanmış" köküne bağlar — şarabın yıllanma özelliğine atıfla). Klasik Farsçada kelime özellikle kırmızı üzüm şarabı, daha genel olarak içki anlamında kullanılır. Kelime klasik Fars-Türk divan şiirinin en merkezi imgelerinden biri hâline geldi; Hafız-ı Şirazi, Sadi, Ömer Hayyam, Mevlana ve Osmanlı divan şairleri Fuzulî, Bâkî, Şeyh Galib'in eserlerinde yüzlerce kez geçer. Çift katmanlı anlam: zahiri şiirde bade gerçek şarabın kadehini, batıni/tasavvufi şiirde ise ilahi aşkın sarhoşluğunu, Hakk'ın tecellisinde kendinden geçmeyi ifade eder — bâde-i aşk (aşk şarabı), bâde-i ʿirfān (irfan şarabı) tamlamaları bu mistik kullanımın örneğidir. Türkçede özel ad olarak kullanımı 1990'lar sonrası başlamıştır.