Dilbaz
Anlam ve Köken
Dilbaz, Farsça dil (gönül) ve bâz (oyuncu, eden) kelimelerinin birleşiminden oluşan ve "gönül oynatan, tatlı dilli, hoş sohbetli" anlamlarına gelen bir kız adıdır. Klasik Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinde dilbâz sevgilinin hem fiziksel hem sözel cazibesini ifade eden bir sıfat olarak kullanılır. Türkçeye Osmanlı edebî yoluyla yerleşmiş klasik dil- başlangıçlı kız adlarının üyelerindendir.
Farsça Dilbâz, dil (gönül) ve bâz (oynayan; bâzîden fiilinden) öğelerinin birleşmesinden oluşan ve "gönül oynatan, tatlı dilli, hoş sohbetli" anlamına gelen klasik bir kadın adıdır. Aynı dil- başlangıçlı bileşik kadın adlandırmasında Dilek, Dilara, Dilbar ve Dilnâz yer alır. Türkçeye Osmanlı edebî yoluyla geçti.
Popülerlik
Dilbaz, klasik Pers-Türk divan-zarafetinin köklü bir kadın adıdır; gönül-cazibesi kavramının kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.
Edebiyatta ve Folklorda
Klasik Pers-Türk divan şiirinde *dil-* başlangıçlı kadın ad-üretimi
Klasik Pers ve Osmanlı divan şiir geleneğinde dil (gönül) sözcüğüyle başlayan kadın adları (Dilbaz, Dilara, Dilek, Dilnâz, Dilrubâ) sevgilinin gönüldeki yerinin söz dağarcığını oluşturur. Dilbaz özel adı klasik divan şiirinin dilbâz-i fettân (gönül oyuncusu fettân güzel) gibi tamlamalarının kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.